Bài viết mới nhất

CPTPP - Động lực thúc đẩy tự do thương mại


CPTPP - Động lực thúc đẩy tự do thương mại

Sau khi có hiệu lực tại sáu quốc gia: Australia, Canada, Nhật Bản, Mexico, New Zealand và Singapore vào ngày 30-12-2018, Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 14-1. CPTPP được đánh giá sẽ mở ra một thời kỳ phát triển mới cho các doanh nghiệp (DN) cũng như nền kinh tế Việt Nam. Không những thế, cơ hội lớn nhất từ CPTPP với Việt Nam là thúc đẩy cải cách thể chế.

Xóa bỏ và ưu đãi lớn về thuế

Theo Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương), với những cam kết mang tính toàn diện, tiêu chuẩn cao và cân bằng, CPTPP sẽ giúp tăng cường mối liên kết cùng có lợi giữa các nền kinh tế thành viên và thúc đẩy thương mại, đầu tư và tăng trưởng kinh tế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Các thành viên CPTPP đã thống nhất sẽ giữ nguyên các cam kết về mở cửa thị trường hàng hóa của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) trong khuôn khổ CPTPP. Theo đó, xóa bỏ thuế nhập khẩu (NK) đối với gần như toàn bộ Biểu thuế quan NK của nước mình. Các cam kết mở cửa thị trường được thể hiện chi tiết theo từng dòng thuế trong Biểu thuế NK của mỗi nước CPTPP. Phần lớn các nước CPTPP áp dụng một mức thuế NK chung cho tất cả các đối tác khác, bao gồm: Australia, Brunei, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Về cơ bản, các cam kết xóa bỏ và cắt giảm thuế quan NK trong CPTPP chia làm ba nhóm chính. Thứ nhất, nhóm xóa bỏ thuế NK ngay khi CPTPP có hiệu lực. Thứ hai, nhóm xóa bỏ thuế NK theo lộ trình. Thuế NK sẽ được đưa về 0% sau một khoảng thời gian nhất định, phần lớn là lộ trình 3-7 năm, tuy nhiên trong một số trường hợp, lộ trình có thể là hơn 10 năm. Cá biệt, có một số dòng thuế có lộ trình xóa bỏ thuế NK hơn 20 năm. Thứ ba, nhóm áp dụng hạn ngạch thuế quan (TRQ). Đối với nhóm hàng hóa này, thuế NK chỉ xóa bỏ hoặc cắt giảm với một khối lượng hàng hóa nhất định. Với khối lượng NK vượt quá lượng hạn ngạch trong biểu cam kết, mức thuế NK áp dụng sẽ cao hơn, hoặc không được hưởng ưu đãi.

Các nước CPTPP cam kết xóa bỏ hoàn toàn từ 97% đến 100% số dòng thuế NK đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam, tùy theo cam kết của từng nước. Gần như toàn bộ hàng hóa xuất khẩu (XK) của Việt Nam vào các nước CPTPP khác sẽ được xóa bỏ thuế NK hoàn toàn ngay khi CPTPP có hiệu lực hoặc theo lộ trình. Điển hình, Canada cam kết xóa bỏ thuế NK cho 95% số dòng thuế và 78% kim ngạch (KN) XK của Việt Nam; 100% KNXK thủy sản và gỗ được xóa bỏ. Nhật Bản cam kết xóa bỏ thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực đối với 86% số dòng thuế và gần 90% số dòng thuế sau 5 năm. Đây là lần đầu Nhật Bản cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế NK cho đại đa số nông - thủy sản XK của Việt Nam. Ngoài ra, nhiều nước trong nhóm cũng xóa bỏ tỷ lệ thuế cao như: Peru cam kết xóa bỏ 80,7% số dòng thuế; Mexico xóa bỏ 77,2%; Chile xóa bỏ 95,1%; Australia cam kết cắt giảm 93%; NewZealand xóa bỏ 94,6%...

“Cơ hội vàng” của nhóm hàng XK chủ lực

Theo thống kê của Vụ Chính sách thương mại đa biên, CPTPP sẽ mở ra “cơ hội vàng” để một số nhóm hàng phát triển bởi những cam kết rất “mở”, tạo điều kiện thuận lợi cho XK. Trong đó, đi đầu là giày - dép khi mà 78% KNXK giày - dép của Việt Nam sang Canada sẽ được hưởng thuế suất 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực hoặc được hưởng mức cắt giảm 75% so mức thuế suất hiện tại. Riêng giày da lần đầu tiên được Nhật Bản cam kết trong hiệp định thương mại tự do (FTA) sẽ được giảm dần đều và xóa bỏ thuế NK vào năm thứ 16 kể từ khi Hiệp định có hiệu lực. Thuế NK giày - dép vào Mexico và Peru cũng được giảm dần đều và xóa bỏ vào năm thứ 16 kể từ khi Hiệp định có hiệu lực.

Bên cạnh đó, các mặt hàng thủy sản sẽ được hưởng thuế suất 0% khi XK sang Canada và Nhật Bản. Trong đó, nhiều mặt hàng thủy sản trước chưa được cam kết xóa bỏ thuế quan trong hiệp định Việt Nam - Nhật Bản và ASEAN - Nhật Bản sẽ được hưởng thuế 0% khi XK sang Nhật Bản như: một số loài cá tuyết, surimi, tôm, cua... Hay cá tra, cá basa là mặt hàng thủy sản duy nhất XK sang Mexico sẽ được hưởng thuế 0% vào năm thứ 3 kể từ khi Hiệp định có hiệu lực. Thêm vào đó, gạo cũng được hưởng thuế suất 0% và có khả năng tiếp cận và tăng trưởng tại thị trường Canada. Mexico cũng là thị trường mới, XK khoảng 70.000 tấn/năm và sẽ được hưởng thuế 0% vào năm thứ 11 kể từ khi Hiệp định có hiệu lực. Cà-phê, chè, hạt tiêu, hạt điều sẽ được hưởng mức thuế suất 0%…

Theo Tổng giám đốc HSBC Phạm Hồng Hải: “Trong bối cảnh các căng thẳng thương mại chưa ngã ngũ, việc CPTPP đi vào hoạt động cho thấy quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong định hướng mở cửa, tự do hóa và xây dựng hệ thống thương mại dựa trên luật định. Các DN chắc chắn hưởng lợi từ khả năng tiếp cận 500 triệu người tiêu dùng và từ sự rõ ràng minh bạch do CPTPP mang lại trong bối cảnh có nhiều bất ổn về chính sách thương mại”.

Khá lạc quan trước khả năng thích ứng và tận dụng cơ hội của DN Việt Nam, Thứ trưởng Công thương Trần Quốc Khánh, Trưởng đoàn đàm phán CPTPP của Việt Nam cho rằng, CPTPP không phải là “mỏ vàng lộ thiên”, nhưng với hơn 20 năm hội nhập và cạnh tranh, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin khi CPTTP mang lại ít nhất ba thị trường mới mà DN trong nước vẫn luôn xuất siêu. Cơ hội và thách thức là cụm từ được dùng để nói về khả năng xảy ra của một hoặc nhiều sự kiện. Xét về năng lực thì mỗi thời mỗi khác, mỗi ngành mỗi khác nên trước khi một FTA, bao gồm cả CPTPP, được đưa vào thực thi, rất khó để nói cơ hội sẽ nhiều hơn hay thách thức sẽ nhiều hơn. Tuy nhiên, nếu nhìn lại chặng đường hơn 20 năm đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế thì dường như Việt Nam đang nắm bắt được nhiều cơ hội hơn. Từ một nước nhập siêu kinh niên, Việt Nam đã chuyển sang xuất siêu từ năm 2012 và tới năm 2018 đã đạt giá trị xuất siêu trên 7 tỷ USD. Thị trường đã mở nhưng nếu DN không chủ động tìm hiểu, thâm nhập thì cũng không chiếm lĩnh được.

Các nước CPTPP cam kết xóa bỏ từ 97% đến 100% số dòng thuế NK đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam. Ảnh: HẢI ANH

Kỳ vọng thúc đẩy cải cách thể chế

Theo Ngân hàng Thế giới, CPTPP được kỳ vọng sẽ thúc đẩy cải cách tại Việt Nam trong một số lĩnh vực như cạnh tranh, dịch vụ, hải quan, thương mại điện tử, môi trường, mua sắm của chính phủ, sở hữu trí tuệ, đầu tư, tiêu chuẩn lao động, các vấn đề pháp lý, cơ hội tiếp cận thị trường hàng hóa, quy tắc xuất xứ, các biện pháp phi thuế quan, khắc phục thương mại. Nhìn chung, các thành viên CPTPP có tổng dân số 500 triệu người và chiếm 15% thương mại thế giới, 13% GDP toàn cầu. Việc phê chuẩn từ các thành viên còn lại (Brunei, Chile, Malaysia và Peru) được kỳ vọng sẽ được thực hiện sớm. CPTPP không chỉ thúc đẩy thương mại của các nước thành viên, ước tính đến năm 2030 XK của các nước CPTPP sẽ tăng hơn 6%, đặc biệt là 8% đối với Việt Nam, mà còn dẫn đến sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng toàn cầu khi các dòng thương mại hướng về các nước thành viên, nhờ vào sức cạnh tranh tăng khi cơ hội tiếp cận thị trường cải thiện.

Việc áp dụng CPTPP sẽ mang đến nhiều lợi ích trong thập kỷ tới khi các dòng thuế quan còn lại sẽ giảm dần. Theo kết quả khảo sát của HSBC Navigator: “Hiện tại, tương lai và ý nghĩa với DN”, gần 4/10 (39%) các DN tại các nước thành viên CPTPP bao gồm các DN tại Việt Nam tin rằng, hiệp định này sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp hỗ trợ hoạt động kinh doanh của họ. Các FTA thế hệ mới như CPTPP giúp đơn giản hóa quy trình xuất nhập khẩu và giảm chi phí thương mại. Với việc CPTPP bắt đầu có hiệu lực, đây là thời điểm phù hợp nhất để các DN tìm hiểu và tối đa hóa các lợi ích từ hiệp định. Việc CPTPP đi vào hoạt động là minh chứng mới nhất cho tự do hóa thương mại tại châu Á - Thái Bình Dương.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Thương mại đa biên (Bộ Công thương) thì cho rằng, cơ hội lớn nhất từ CPTPP với Việt Nam, không phải là việc mở rộng thị trường mà là cải cách thể chế. Sắp tới, Việt Nam sẽ sửa bảy luật và hàng chục nghị định trong quá trình rà soát pháp luật để phù hợp các quy định của CPTPP, áp dụng trực tiếp nhiều cam kết, đặc biệt trong lĩnh vực mở cửa dịch vụ và đầu tư.

Cùng quan điểm này, TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Quản lý nghiên cứu kinh tế T.Ư(CIEM) nhấn mạnh, với Việt Nam, cải cách thể chế là “ưu tiên số một”. Việt Nam đã nỗ lực trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách bộ máy hành chính nhưng chưa đủ, vẫn cần đi sâu vào cải cách thể chế để thật sự đạt được bộ máy nhà nước chuyên nghiệp, minh bạch, có tính giải trình cao. Thực tế, CPTPP là động lực thúc đẩy, tiếp sức cho tự do thương mại. Cùng đó, chất thị trường ở Việt Nam phải hiện đại và đầy đủ để hội nhập tốt hơn trong CPTPP.

Theo http://www.nhandan.com.vn


Bài viết mới nhất


Bài viết