Latest articles

Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo đột phá trong quản lý và thúc đẩy logistics xanh

Những năm qua, cơ quan Hải quan đã không ngừng đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện các hoạt động nghiệp vụ, cải cách thủ tục hành chính và kiểm tra chuyên ngành. Qua đó, góp phần rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, giảm chi phí logistics và hướng tới phát triển thương mại xanh, bền vững.

Công chức Hải quan giám sát hàng hóa nhập khẩu tại cảng Hiệp Phước.

Đột phá từ hải quan điện tử và cơ chế một cửa quốc gia

Theo ông Đào Duy Tám – Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan (Cục Hải quan), đến nay, gần như toàn bộ các khâu trong quy trình làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh như khai báo, nộp hồ sơ, phân luồng kiểm tra, trừ lùi giấy phép, thông quan hàng hóa… đã được thực hiện thông qua hệ thống điện tử. Từ năm 2020, 100% chi cục hải quan trên cả nước áp dụng hệ thống này với tất cả các loại hình cơ bản, phục vụ hơn 99,56% tổng số doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu.

Việc triển khai chứng từ điện tử, khai báo điện tử và ứng dụng mã QR thay thế hồ sơ giấy giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm đáng kể chi phí in ấn, văn phòng phẩm, qua đó tiết kiệm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Theo đánh giá của các chuyên gia, mô hình hải quan điện tử không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch, mà còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý kế hoạch sản xuất – kinh doanh, giảm thiểu thời gian chờ đợi hàng hóa tại cửa khẩu.

Cùng với đó, Cổng thông tin một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN được vận hành hiệu quả, tạo bước đột phá trong cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi thương mại. Đến nay, Cơ chế một cửa quốc gia đã kết nối thủ tục hành chính của 13 bộ, ngành với 250 thủ tục hành chính được triển khai trực tuyến, xử lý hơn 6,7 triệu bộ hồ sơ của gần 70.000 doanh nghiệp.

Đối với Cơ chế một cửa ASEAN, Việt Nam hiện đã kết nối và chia sẻ thông tin chứng nhận xuất xứ điện tử (C/O mẫu D) với tất cả 9 nước thành viên ASEAN, giúp tạo thuận lợi cho việc thực hiện thủ tục thông quan hàng hóa trong khu vực. Bên cạnh đó, Việt Nam đã bắt đầu trao đổi thông tin C/O điện tử với Hàn Quốc và đang phối hợp với các nước ASEAN để chuẩn bị trao đổi dữ liệu tờ khai hải quan ASEAN theo kế hoạch. Các quốc gia ASEAN cũng đang xây dựng lộ trình mở rộng trao đổi chứng từ điện tử với các đối tác lớn như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại số và hội nhập khu vực sâu rộng hơn.

Giám sát hàng hóa chuyển phát nhanh bằng phương tiện hiện đại.

Hiện đại hóa giám sát hải quan, giảm ùn tắc và phát thải

Cùng với cải cách thủ tục, ngành Hải quan cũng tập trung hiện đại hóa công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa. Theo ông Đào Duy Tám, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại quốc tế, số lượng kho, bãi, địa điểm phục vụ xuất nhập khẩu ngày càng tăng nhanh. Để đáp ứng yêu cầu quản lý mới, cơ quan Hải quan đã triển khai Hệ thống quản lý, giám sát hải quan tự động, giúp kiểm soát chặt chẽ hàng hóa đưa vào, lưu giữ và đưa ra tại các khu vực cảng, kho, bãi.

Hệ thống này đã loại bỏ hoàn toàn các thao tác thủ công, đảm bảo kết nối, chia sẻ thông tin theo thời gian thực giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp kinh doanh cảng, góp phần giảm ùn tắc, tăng hiệu suất xử lý hàng hóa. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát giúp ngành Hải quan không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn giảm đáng kể thời gian chờ đợi và năng lượng tiêu hao trong quá trình thông quan.

Tại các cửa khẩu cảng biển và cửa khẩu đường bộ, cơ quan Hải quan đang nghiên cứu, triển khai các giải pháp tự động hóa quy trình giám sát hàng hóa và phương tiện qua biên giới. Các công nghệ như hệ thống camera thông minh, cân điện tử, barie nhận dạng, máy soi container được đưa vào sử dụng, giúp kiểm soát hàng hóa chính xác, nhanh chóng, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và công chức, từ đó hạn chế rủi ro và sai sót trong quá trình kiểm tra.

Đặc biệt, trong công tác quản lý cảng biển, Hải quan phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp kinh doanh cảng để triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đảm bảo chia sẻ dữ liệu về trạng thái hàng hóa theo thời gian thực (real-time) giữa các bên liên quan. Nhờ vậy, doanh nghiệp logistics có thể tối ưu hóa quá trình xếp dỡ, quy hoạch lộ trình vận chuyển hợp lý, giảm quãng đường di chuyển, tiết kiệm nhiên liệu và thời gian, góp phần quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính và phát triển logistics xanh.

Sự kết hợp giữa thủ tục hải quan điện tử, Cơ chế một cửa quốc gia – ASEAN và ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát đã tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ cho ngành Hải quan. Không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, mà còn đáp ứng yêu cầu tạo thuận lợi thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển bền vững.

Theo ông Đào Duy Tám, mục tiêu của Hải quan Việt Nam không chỉ dừng ở việc rút ngắn thời gian thông quan, mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái thương mại số và logistics xanh, trong đó mọi quy trình nghiệp vụ đều dựa trên nền tảng dữ liệu điện tử, tự động hóa và thân thiện với môi trường. Đây là tiền đề quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và hướng tới nền thương mại xanh, hiện đại, hiệu quả./.

                                                                                                                                                                                   Thùy Linh