Latest articles

Phát triển logistics hiện đại, thúc đẩy thương mại xanh và bền vững

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050 vừa được Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025. Mục tiêu hướng tới là phát huy lợi thế địa kinh tế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại xanh và bền vững.

Logistics là một ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể nền kinh tế quốc dân 

Hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh

Theo Chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu trong giai đoạn 2025 - 2035, tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong tổng sản phẩm trong nước (GDP) đạt 5 - 7%, tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm của ngành logistics đạt 12 - 15%, và tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70 - 80%. Chi phí logistics so với GDP giảm xuống còn 12 - 15%, xếp hạng hiệu quả logistics (LPI) trong nhóm 40 quốc gia và vùng lãnh thổ hàng đầu thế giới.

Cùng với đó, 80% doanh nghiệp logistics Việt Nam sẽ ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và phát triển theo hướng xanh, bền vững. Logistics sẽ được tổ chức theo mô hình dịch vụ tích hợp hiện đại (3PL, 4PL, 5PL), đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Chiến lược cũng xác định rõ định hướng đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng logistics hiện đại, kết nối hiệu quả giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không và cảng biển. Các khu thương mại tự do sẽ được hình thành gắn với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu biên giới và các khu công nghiệp, vùng sản xuất hàng hóa trọng điểm. Đồng thời, tập trung hoàn thiện các cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh thuận lợi cho logistics phục vụ thương mại điện tử, bao gồm trung tâm phân loại, xử lý đơn hàng, kho thông minh và hệ thống phân phối hiện đại.

Chi phí logistics so với GDP giảm xuống còn 12 - 15%

Trong giai đoạn này, Việt Nam sẽ xây dựng ít nhất 5 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại ngang tầm quốc tế, giữ vai trò đầu mối kết nối và phát triển với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Dịch vụ logistics sẽ phát triển hiệu quả theo hướng giảm phát thải carbon, chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ xanh trong hoạt động vận tải, kho bãi, đóng gói.

Nguồn nhân lực logistics cũng được chú trọng phát triển. Theo Chiến lược, 70% lao động trong ngành dịch vụ logistics sẽ được đào tạo trình độ chuyên môn kỹ thuật, trong đó 30% có trình độ đại học trở lên. Nhà nước khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp phối hợp đào tạo nhân lực logistics gắn với chuyển đổi số và phát triển xanh, đồng thời hình thành mạng lưới các trung tâm đào tạo, nghiên cứu logistics hiện đại.

Chiến lược đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2050, Việt Nam có ít nhất 10 trung tâm logistics hiện đại ngang tầm quốc tế; tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong GDP đạt 7 - 9%; chi phí logistics giảm còn 10 - 12% GDP; và 100% doanh nghiệp logistics sử dụng các giải pháp chuyển đổi số.

Động lực từ Hải quan số

Với vai trò là “người gác cửa” trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cơ quan Hải quan đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy và hỗ trợ phát triển logistics xanh thông qua các chính sách, quy trình, và hoạt động kiểm soát, quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu. Trong bối cảnh mới, Hải quan Việt Nam tiếp tục triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại và giảm phát thải trong hoạt động logistics.

Hải quan sẽ đẩy mạnh việc kết nối, chia sẻ thông tin với các bộ, ngành và Hải quan các nước.

Thứ nhất, Hải quan tiếp tục rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Mục tiêu là số hóa toàn bộ hồ sơ, chuẩn hóa thông tin khai báo và ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin để tự động hóa các khâu kiểm tra, đánh giá rủi ro, phân luồng tờ khai, kiểm soát hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển. Đồng thời, Hải quan sẽ đẩy mạnh việc kết nối, chia sẻ thông tin với các bộ, ngành và Hải quan các nước để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và hiệu quả trong quản lý xuất nhập khẩu.

Thứ hai, ngành Hải quan xây dựng hệ thống công nghệ thông tin tập trung và thông minh để triển khai Hải quan số, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). Toàn bộ dữ liệu quản lý hải quan sẽ được số hóa và xử lý tự động, phục vụ toàn diện từ khâu khai báo, phân tích rủi ro, thông quan đến kiểm tra sau thông quan. Hệ thống mới giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao năng lực quản lý, giám sát hải quan.

Thứ ba, đẩy mạnh Cơ chế một cửa quốc gia và ASEAN nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Mục tiêu là 100% thủ tục hành chính cấp phép, kiểm tra chuyên ngành được thực hiện trực tuyến mức độ 4. Hải quan Việt Nam cũng đang đề xuất sửa đổi Nghị định 85/2019/NĐ-CP để toàn bộ quy trình kiểm tra chuyên ngành được thực hiện trên môi trường điện tử và dữ liệu được chia sẻ tự động giữa các cơ quan nhà nước.

Thứ tư, tiếp tục đầu tư, hiện đại hóa trang thiết bị kiểm tra, giám sát hải quan. Các thiết bị hiện đại như máy soi container, hệ thống barie nhận dạng điện tử, cân điện tử và camera giám sát thông minh sẽ được kết nối trực tiếp với hệ thống thông quan, giúp nâng cao hiệu quả kiểm tra, giảm thiểu thời gian chờ đợi, qua đó góp phần giảm phát thải và thúc đẩy logistics xanh.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế về chia sẻ dữ liệu hải quan với các đối tác như Hoa Kỳ, Hà Lan, Trung Quốc. Việc trao đổi thông tin giúp hai bên đánh giá rủi ro, xác định hàng hóa trọng điểm, góp phần phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, đồng thời rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi thương mại và nâng cao độ tin cậy của doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam. Đặc biệt, Hải quan đang phối hợp với tỉnh Lạng Sơn triển khai mô hình cửa khẩu thông minh tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan, góp phần hiện đại hóa quản lý biên giới và thúc đẩy thương mại biên mậu xanh, bền vững.

Những giải pháp đồng bộ này không chỉ giúp ngành Hải quan trở thành lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số và thương mại xanh, mà còn góp phần thực hiện hiệu quả Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2050. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp logistics sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan, đồng thời đưa logistics trở thành ngành dịch vụ nền tảng của nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bền vững.

Với tầm nhìn dài hạn và hành động cụ thể, Việt Nam đang tiến từng bước vững chắc để trở thành trung tâm logistics và thương mại xanh hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương, góp phần khẳng định vị thế của quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

                                                                                                                                                                               Lan Phương