Latest articles

Thiết lập hành lang pháp lý cho truy xuất nguồn gốc hàng hóa điện tử

Trước tình hình hàng giả, hàng nhái và sản phẩm không rõ nguồn gốc ngày càng phức tạp, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm nhằm thiết lập hành lang pháp lý thống nhất, hiện đại hóa quản lý và ngăn chặn sớm nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ đang gây nhiều hệ lụy, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín hàng Việt. Việc truy xuất nguồn gốc bằng phương pháp thủ công, dựa trên giấy tờ đã bộc lộ nhiều hạn chế, không còn đủ khả năng ngăn chặn, cảnh báo sớm các rủi ro mất an toàn thực phẩm.

Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử tập trung được coi là giải pháp căn cơ.

Thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới – trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ “bảo đảm truy xuất rõ nguồn gốc” – Bộ Công Thương xác định việc xây dựng hành lang pháp lý về truy xuất nguồn gốc điện tử là bước đi cần thiết, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và quy định của pháp luật.

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, đồng thời các tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm công khai, minh bạch thông tin về hàng hóa. Việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, tập trung, có giám sát của người tiêu dùng là giải pháp hiệu quả để hiện thực hóa quyền này, góp phần tăng niềm tin thị trường và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh minh bạch.

Thực tế hiện nay cho thấy, mô hình quản lý an toàn thực phẩm chủ yếu dựa vào tự công bố chất lượng của doanh nghiệp và công tác hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, cách tiếp cận này còn nhiều bất cập, chưa đủ khả năng ngăn ngừa, phát hiện sớm các hành vi vi phạm.

Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử tập trung được coi là giải pháp căn cơ, giúp xác thực toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khâu sản xuất – vận chuyển – phân phối đến tay người tiêu dùng. Hệ thống này cho phép phân tích dữ liệu theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chuyển từ mô hình kiểm tra bị động sang phòng ngừa chủ động, qua đó ngăn chặn sớm, từ xa nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng có thể tự tra cứu, xác thực nguồn gốc sản phẩm thông qua ứng dụng điện tử hoặc mã truy xuất; đồng thời có thể phản ánh, báo cáo vi phạm trực tiếp trên hệ thống, góp phần hình thành cơ chế giám sát cộng đồng minh bạch, hai chiều giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người dân.

Từ yêu cầu nêu trên, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ, hướng tới việc ban hành một khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và có hiệu lực cao.

Dự thảo Thông tư đề xuất các quy định cụ thể về quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động truy xuất nguồn gốc thực phẩm; quy trình định danh sản phẩm, sử dụng vật mang dữ liệu (tem, mã, chip điện tử, mã QR...); cập nhật và lưu trữ thông tin truy xuất, quản lý hồ sơ theo chuỗi cung ứng; trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh thực phẩm, cơ quan quản lý nhà nước và Ủy ban nhân dân các cấp trong việc giám sát, xử lý vi phạm; công khai thông tin trên Cổng truy xuất nguồn gốc thực phẩm quốc gia và ứng dụng truy xuất của Bộ Công Thương, tạo điều kiện cho người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận, kiểm chứng thông tin.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc tập trung không chỉ giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo công cụ minh bạch cho thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu uy tín, đồng thời tăng năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc thiết lập hành lang pháp lý cho truy xuất nguồn gốc điện tử là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của ngành Công Thương, phù hợp với xu thế quốc tế về quản lý an toàn thực phẩm dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Thông qua hệ thống này, cơ quan quản lý có thể giám sát toàn diện dòng chảy hàng hóa, phát hiện nhanh bất thường, đồng thời tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn, còn thị trường trở nên minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Khi được ban hành và triển khai, Thông tư sẽ là bước ngoặt trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, ngăn chặn rủi ro từ sớm, từ xa, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển thị trường thực phẩm Việt Nam an toàn, hiện đại, hội nhập quốc tế.

                                                                                                                                                                               Đỗ Phòng