Latest articles

Tận dụng “cơ hội vàng” từ các FTA để thúc đẩy xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ

Sự tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là FTA thế hệ mới, đang mở ra cơ hội lớn cho hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường quốc tế. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những thách thức không nhỏ về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững.

Du khách thăm quan gian hàng sản phẩm thủ công mỹ nghệ tại hội chợ Quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội năm 2025. Ảnh: VGP/BP

Cơ hội lớn từ hội nhập quốc tế

Trong ba thập kỷ qua, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã diễn ra mạnh mẽ, với các hiệp định thương mại tự do (FTA) đóng vai trò trung tâm. Tính đến năm 2025, Việt Nam đã ký kết hoặc đang đàm phán 19 FTA, trong đó có 3 FTA thế hệ mới mang tính bước ngoặt gồm: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA).

Các hiệp định này không chỉ dừng lại ở việc tự do hóa thuế quan mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực như đầu tư, dịch vụ, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn lao động, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc tham gia sâu vào các FTA đã giúp doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, giảm chi phí xuất khẩu, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu.

Hà Nội hiện được xem là “thủ phủ” của ngành thủ công mỹ nghệ cả nước, với 1.350 làng nghề và làng có nghề, chiếm gần 45% tổng số làng nghề Việt Nam. Thành phố có tới 47/52 ngành nghề thủ công truyền thống, từ sơn mài, khảm trai, gốm sứ, mây tre đan, thêu ren đến chế tác thủy tinh, kim loại, cơ khí nhỏ... Những sản phẩm tinh xảo mang đậm bản sắc văn hóa Thăng Long – Hà Nội đang ngày càng được ưa chuộng tại nhiều thị trường quốc tế.

Theo Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 của Hà Nội, giai đoạn 2023–2025, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 4,4–5%/năm, và đến năm 2030 sẽ có 6–10 nhóm hàng thủ công mỹ nghệ được xuất khẩu trực tiếp sang các thị trường lớn; tỷ trọng xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đạt 3–5% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Thành phố.

Nhờ những chính sách mở cửa và ưu đãi từ FTA, sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội ngày càng đa dạng về mẫu mã, nâng cao chất lượng, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm nghìn lao động nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xóa đói giảm nghèo bền vững.

Làng gốm Bát Tràng.

Yêu cầu phát triển bền vững

Dù mở ra nhiều cơ hội, các FTA thế hệ mới cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với doanh nghiệp Việt Nam. Các thị trường nhập khẩu lớn như EU, Anh, Nhật Bản, Canada... đều yêu cầu cao về chứng nhận xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất xanh, cũng như trách nhiệm xã hội và môi trường.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh, đây là “cơ hội vàng” để doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ Việt Nam khẳng định thương hiệu và nâng cấp sản phẩm, nhưng cũng là áp lực buộc phải thay đổi.
“Các FTA thế hệ mới đòi hỏi sản phẩm phải ‘sạch’ – không chỉ ở nguyên liệu mà cả trong quy trình sản xuất, tiếng ồn, điều kiện lao động và sinh kế của người thợ. Doanh nghiệp nào đáp ứng được tiêu chuẩn này sẽ đứng vững và tiến xa hơn trên thị trường quốc tế”, bà Vinh nhấn mạnh.

Hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn vẫn còn hạn chế về máy móc, công nghệ và quản trị, dẫn tới hiệu suất thấp, chất lượng không đồng đều, tiêu hao nguyên liệu cao. Trong bối cảnh hội nhập sâu, việc đầu tư đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ tiên tiến và nâng cao năng lực sản xuất xanh trở thành yêu cầu cấp thiết.

Trước tình hình đó, Sở Công Thương Hà Nội đang đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ các FTA thế hệ mới. Các hoạt động trọng tâm gồm: Tăng cường tuyên truyền, phổ biến thông tin về ưu đãi thuế quan, quy tắc xuất xứ và thị trường tiềm năng; Tư vấn kỹ thuật, pháp lý và thương mại để giúp doanh nghiệp hiểu rõ điều kiện được hưởng ưu đãi từ các hiệp định; Theo dõi sát thực tế hoạt động xuất khẩu, kịp thời tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ trong phạm vi thẩm quyền.

Ngoài ra, ngành Công Thương Thủ đô cũng tập trung đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, tổ chức hội chợ – triển lãm quốc tế, và phát triển các sàn giao dịch điện tử cho hàng thủ công mỹ nghệ. Cùng với đó là các chương trình khuyến khích đổi mới sáng tạo, hỗ trợ thiết kế mẫu mã mới, ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh yếu tố thương mại, Hà Nội cũng chú trọng bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của làng nghề, xây dựng trung tâm trưng bày, không gian giới thiệu sản phẩm, gắn kết giữa phát triển làng nghề và du lịch trải nghiệm – hướng đi mới để nâng cao sức cạnh tranh và giá trị bền vững cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên bản đồ thế giới.

                                                                                                                                                                                 Thùy Linh