Latest articles

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 ngày 10/12/2025

I. Sự cần thiết ban hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 trong lĩnh vực Hải quan:

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu không ngừng gia tăng, phương thức kinh doanh xuyên biên giới, thương mại điện tử, logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu phát triển mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu ngày càng cao, đòi hỏi hiện đại, minh bạch, quản lý theo rủi ro và phù hợp thông lệ quốc tế.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (sau đây gọi tắt là Luật Quản lý thuế 2025) được ban hành nhằm:

• Khắc phục những hạn chế phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (Luật Quản lý thuế 2019);

• Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các khoản thu khác do cơ quan Hải quan quản lý;

• Tăng cường quản lý rủi ro, chống thất thu, gian lận thương mại, chuyển giá, trốn thuế;

• Đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật hải quan, thuế.

II. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng trong lĩnh vực Hải quan:

So với Luật Quản lý thuế 2019, Luật Quản lý thuế 2025 làm rõ và mở rộng hơn các nội dung liên quan trực tiếp đến lĩnh vực hải quan, bao gồm:

• Quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu;

• Quản lý người nộp thuế là doanh nghiệp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu;

• Tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động xuất nhập khẩu hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam;

• Các tổ chức trung gian: doanh nghiệp logistics, đại lý làm thủ tục hải quan, nền tảng số có liên quan đến hoạt động XNK.

Điều này giúp bịt kín các khoảng trống pháp lý trong quản lý thuế qua biên giới – vấn đề ngày càng nổi lên trong thực tiễn.

III. Những nội dung mới, trọng tâm của Luật Quản lý thuế 2025 liên quan đến Hải quan:

1. Quản lý thuế xuất khẩu, nhập khẩu theo nguyên tắc quản lý rủi ro

Một trong những điểm đổi mới quan trọng của Luật Quản lý thuế 2025 là chính thức luật hóa nguyên tắc quản lý thuế dựa trên mức độ rủi ro và mức độ tuân thủ của người nộp thuế, áp dụng xuyên suốt trong lĩnh vực hải quan.

• Doanh nghiệp được phân loại theo mức độ tuân thủ pháp luật thuế – hải quan;

• Doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được:

• Ưu tiên trong thông quan;

• Giảm tần suất kiểm tra hồ sơ, kiểm tra sau thông quan;

• Doanh nghiệp có rủi ro cao sẽ bị;

• Tăng cường kiểm tra, thanh tra;

• Áp dụng biện pháp quản lý chặt chẽ hơn.

Đây là bước chuyển mạnh từ quản lý tiền kiểm sang hậu kiểm, phù hợp với chuẩn mực của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO).

2. Hoàn thiện cơ chế khai, tính, nộp thuế trong lĩnh vực hải quan

Luật Quản lý thuế 2025 tiếp tục khẳng định nguyên tắc:

• Người nộp thuế tự khai, tự tính, tự nộp và tự chịu trách nhiệm đối với thuế xuất khẩu, nhập khẩu;

• Cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra, giám sát, ấn định thuế khi có dấu hiệu vi phạm.

So với Luật 2019, Luật 2025:

• Quy định rõ hơn trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc xác định trị giá hải quan, mã số HS, xuất xứ hàng hóa;

• Tăng tính ràng buộc pháp lý đối với các trường hợp khai sai nhưng không chứng minh được căn cứ hợp pháp.

3. Tăng cường quản lý sau thông quan và kiểm tra thuế

Luật Quản lý thuế 2025 nhấn mạnh vai trò của:

• Kiểm tra sau thông quan;

• Thanh tra chuyên sâu về thuế XNK.

Các điểm mới đáng chú ý:

• Mở rộng phạm vi thu thập thông tin phục vụ kiểm tra sau thông quan (kế toán, ngân hàng, đối tác nước ngoài…);

• Quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của doanh nghiệp;

• Gắn kết chặt chẽ giữa quản lý thuế và quản lý hải quan trong một quy trình thống nhất.

Điều này giúp phát hiện và xử lý hiệu quả các hành vi gian lận về trị giá, mã số, xuất xứ – những rủi ro phổ biến trong XNK.

4. Đẩy mạnh số hóa và quản lý thuế điện tử trong hải quan

Luật Quản lý thuế 2025 tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho:

• Thực hiện 100% thủ tục thuế hải quan bằng phương thức điện tử; • Kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa:

• Cơ quan Hải quan – Thuế – Kho bạc – Ngân hàng;

• Cơ quan Hải quan với các bộ, ngành liên quan.

Đối với doanh nghiệp XNK:

• Hồ sơ thuế, hồ sơ hải quan được chuẩn hóa dưới dạng điện tử;

• Giảm tiếp xúc trực tiếp, tăng minh bạch và giảm chi phí tuân thủ.

5. Hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm về thuế hải quan

Luật Quản lý thuế 2025:

• Quy định rõ hơn các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thuế XNK;

• Tăng tính răn đe đối với các hành vi:

• Trốn thuế, gian lận thuế;

• Lợi dụng chính sách ưu đãi, miễn thuế;

• Vi phạm có tính hệ thống, tái diễn nhiều lần. Đồng thời, luật vẫn bảo đảm:

• Nguyên tắc xử lý đúng bản chất, đúng mức độ vi phạm;

• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp tuân thủ.

IV. So sánh Luật Quản lý thuế 2025 và Luật Quản lý thuế 2019 trong lĩnh vực Hải quan:

a.Nội dung Luật 38/2019/QH14:

+ Phương thức quản lý: Quản lý kết hợp, chưa nhấn mạnh phân loại rủi ro.

+ Quản lý sau thông quan: Quy định nhưng chưa toàn diện.

+ Quản lý thuế điện tử: Đã triển khai nhưng chưa đồng bộ.

+ Trách nhiệm DN XNK: Quy định chung.

+ Chế tài vi phạm: Có nhưng phân tán.

b.Nội dung Luật 108/2025/QH15:

+ Phương thức quản lý: Quản lý thuế hải quan theo mức độ rủi ro, tuân thủ.

+ Quản lý sau thông quan: Tăng cường kiểm tra, mở rộng nguồn thông tin.

+ Quản lý thuế điện tử: Luật hóa toàn diện, liên thông dữ liệu.

+ Trách nhiệm DN XNK: Quy định rõ, chặt chẽ hơn về khai báo, chứng từ.

+ Chế tài vi phạm: Rõ ràng, tăng tính răn đe.

V. Ý nghĩa và yêu cầu đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu:

Việc triển khai Luật Quản lý thuế 2025 trong lĩnh vực hải quan đòi hỏi doanh nghiệp:

1. Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế và hải quan;

2. Chủ động rà soát quy trình khai báo trị giá, mã số, xuất xứ;

3. Đầu tư hệ thống kế toán, quản trị dữ liệu đáp ứng yêu cầu kiểm tra sau thông quan;

4. Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được hưởng lợi từ:

• Thông quan nhanh;

• Giảm kiểm tra;

• Môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

VI. Kết luận:

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 là bước hoàn thiện quan trọng trong công tác quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, góp phần hiện đại hóa ngành Hải quan, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp.

Việc nắm vững và thực hiện đúng các quy định của Luật không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp phát triển bền vững trong môi trường hội nhập quốc tế.