Latest articles

Thông tư 83/2026/TT-BTC: Đổi mới quản lý đại lý làm thủ tục hải quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Ngày 30/6/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 83/2026/TT-BTC quy định tiêu chuẩn hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan; tiêu chuẩn nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan; tổ chức thi, cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan; quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước chuyển từ quản lý theo điều kiện sang quản lý theo tiêu chuẩn, giảm chi phí tuân thủ và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và hiện đại hóa công tác quản lý hải quan

Chuyển từ quản lý theo điều kiện sang quản lý theo tiêu chuẩn

Điểm thay đổi có ý nghĩa nền tảng của Thông tư là chuyển phương thức quản lý từ “điều kiện kinh doanh” sang “tiêu chuẩn hoạt động”. Theo đó, các quy định về điều kiện hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan và điều kiện đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan trước đây được thay thế bằng hệ thống tiêu chuẩn cụ thể, rõ ràng. Sự thay đổi này được thực hiện trên cơ sở chủ trương phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ ngày 18/5/2026.

Theo quy định mới, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan phải đáp ứng các tiêu chuẩn về tư cách pháp lý, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ khai hải quan điện tử, có đội ngũ nhân viên đạt tiêu chuẩn theo quy định và không thuộc trường hợp bị dừng hoạt động do vi phạm pháp luật. Đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, Thông tư quy định rõ các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, việc cập nhật kiến thức định kỳ và được cơ quan Hải quan cấp mã số theo quy định.

Không chỉ thay đổi về cách tiếp cận trong xây dựng chính sách, Thông tư còn đổi mới phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan. Hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan không còn là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động. Thay vào đó, doanh nghiệp chủ động rà soát việc đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định, thực hiện thông báo với Cục Hải quan trước khi cung cấp dịch vụ và tự chịu trách nhiệm trong quá trình hoạt động; cơ quan Hải quan thực hiện quản lý thông qua cơ chế hậu kiểm.

Cách tiếp cận mới bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tạo thuận lợi thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao tính chủ động và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp được hưởng lợi gì từ quy định mới?

Một trong những điểm nổi bật của Thông tư là đổi mới phương thức quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh của Chính phủ.

Việc chuyển từ cơ chế quản lý theo điều kiện sang quản lý theo tiêu chuẩn đã tạo ra nhiều thay đổi tích cực đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan. Theo đó, doanh nghiệp không còn phải thực hiện thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động trước khi cung cấp dịch vụ mà chủ động thông báo việc đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định với Cục Hải quan trước khi đi vào hoạt động.

Ảnh: Doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tại cơ quan Hải quan.

Việc chuyển đổi phương thức quản lý này mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Trước hết, doanh nghiệp không còn phải chờ hoàn thành thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện như trước đây, qua đó rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, giảm hồ sơ, giấy tờ và chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Đồng thời, doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức hoạt động kinh doanh trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ chế quản lý mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm tuân thủ. Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp phải thường xuyên duy trì đầy đủ các tiêu chuẩn về tổ chức, nhân sự và hạ tầng công nghệ thông tin; nếu không đáp ứng hoặc vi phạm quy định, cơ quan hải quan sẽ xem xét tạm dừng hoặc thu hồi quyền hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Đáng chú ý, Thông tư cũng tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan. Nhiều thủ tục như thông báo đáp ứng tiêu chuẩn hoạt động, đăng ký dự thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, cấp mã số nhân viên đại lý hay quản lý tài khoản kết nối Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan đều được thực hiện thông qua Hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Cục Hải quan. Việc số hóa toàn bộ quy trình không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí đi lại và hoàn thiện hồ sơ của doanh nghiệp mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng giám sát trong quá trình thực hiện.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi thực hiện Thông tư 83/2026/TT-BTC?

Trước hết, Thông tư quy định cụ thể bộ tiêu chuẩn đối với đại lý làm thủ tục hải quan. Theo đó, doanh nghiệp phải được thành lập và hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật; có hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu khai hải quan điện tử, bao gồm phần mềm khai hải quan, chữ ký số, hệ thống máy tính và kết nối internet; có nhân viên đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định; đồng thời không thuộc trường hợp bị dừng hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan do vi phạm pháp luật. Đây là những tiêu chuẩn doanh nghiệp phải duy trì trong suốt quá trình hoạt động, không chỉ tại thời điểm thông báo đủ điều kiện.

Ảnh : Công chức Hải quan hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan

Đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, Thông tư tiếp tục chuẩn hóa các tiêu chuẩn hành nghề theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nhân viên phải có trình độ từ cao đẳng trở lên, có chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, được cơ quan hải quan cấp mã số nhân viên đại lý và thực hiện đầy đủ việc cập nhật kiến thức theo quy định. Đối với chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan đã được cấp quá 5 năm, cá nhân phải hoàn thành khóa đào tạo bổ sung kiến thức pháp luật hải quan trước khi doanh nghiệp thực hiện thông báo hoạt động. Quy định này góp phần bảo đảm đội ngũ nhân viên đại lý luôn được cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động xuất nhập khẩu.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc quản lý mã số nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan theo hướng chặt chẽ và minh bạch hơn. Mỗi nhân viên chỉ được cấp một mã số và một tài khoản riêng để kết nối Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, đồng thời chỉ được hành nghề tại một đại lý làm thủ tục hải quan trong cùng một thời điểm. Mã số có thời hạn sử dụng 3 năm và được xem xét gia hạn khi nhân viên hoàn thành đầy đủ chương trình đào tạo bổ sung kiến thức theo quy định.

Thông tư cũng bổ sung nhiều quy định nhằm bảo đảm kỷ cương trong hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan. Theo đó, chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan có thể bị hủy bỏ đối với các trường hợp kê khai không trung thực, sử dụng hồ sơ giả mạo, thi hộ, cho người khác sử dụng mã số nhân viên đại lý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong quá trình hành nghề như buôn lậu, trốn thuế, hối lộ cán bộ hải quan hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là những quy định có tính răn đe cao, góp phần nâng cao tính tuân thủ pháp luật và bảo đảm sự minh bạch trong hoạt động cung cấp dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan.

Đối với công tác tổ chức thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, Thông tư tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số khi toàn bộ quá trình đăng ký dự thi được thực hiện thông qua Hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Cục Hải quan. Kỳ thi được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm trên máy tính, đồng thời bãi bỏ các quy định về phúc khảo kết quả thi, miễn thi một số môn và bảo lưu kết quả thi trước đây. Những thay đổi này góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí cho người dự thi, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và khách quan trong công tác tổ chức thi.

Việc ban hành Thông tư số 83/2026/TT-BTC không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan mà còn thể hiện bước chuyển trong phương thức quản lý nhà nước theo hướng lấy tiêu chuẩn làm cơ sở quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đề cao trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp. Đây là bước cải cách phù hợp với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan, việc chủ động rà soát, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn và thường xuyên cập nhật kiến thức pháp luật hải quan sẽ là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tăng năng lực cạnh tranh.

Với những đổi mới về cơ chế quản lý, tiêu chuẩn hoạt động và chuyển đổi số, Thông tư số 83/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống đại lý làm thủ tục hải quan, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động logistics phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đồng thời tiếp tục tạo thuận lợi cho thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

                                                                                                                                                                                                                        Thu Huyền