Latest articles

Thông tư 86/2026/TT-BTC: Chuẩn hóa, điện tử hóa quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 86/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chính thức có hiệu lực. Thông tư cụ thể hóa Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP, thay thế Thông tư 06/2021/TT-BTC và tiếp tục chuẩn hóa quy trình quản lý thuế theo phương thức điện tử, giảm yêu cầu nộp lại chứng từ đã có trên các hệ thống dữ liệu, đồng thời nâng cao trách nhiệm tự khai, tự chịu trách nhiệm của người nộp thuế.

Thông tư số 86/2026/TT-BTC gồm 3 chương, 45 điều, quy định về khai thuế, nộp thuế, gia hạn nộp thuế; xử lý tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa; hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế, không thu thuế, không chịu thuế; ấn định thuế; khoanh, xóa và nộp dần tiền thuế nợ; kiểm tra thuế và xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về quản lý thuế và quy trình hải quan điện tử hiện hành.

Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là tăng cường thực hiện thủ tục quản lý thuế trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Hồ sơ khai thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là hồ sơ hải quan, được nộp cho cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai. Người nộp thuế có trách nhiệm khai đầy đủ, chính xác các thông tin trên tờ khai hải quan và các chứng từ, tài liệu có liên quan làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước. Trường hợp chưa thể khai báo một số chỉ tiêu thông tin trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, người nộp thuế được nộp bản chụp có ký số của chứng từ, tài liệu thông qua hệ thống. Hồ sơ giấy được sử dụng trong các trường hợp theo quy định của pháp luật về hải quan; trong đó, chứng từ bắt buộc phải nộp bản chính được nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu chính, các chứng từ không bắt buộc bản chính có thể nộp bản chụp.

Thông tư tiếp tục quy định nguyên tắc khai thuế theo từng lần phát sinh đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, bao gồm thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tự vệ, thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng. Một số trường hợp không phải khai thuế theo từng lần phát sinh gồm điện năng xuất khẩu, nhập khẩu; hàng hóa bán trong khu vực cách ly tại sân bay quốc tế trừ hàng hóa đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế; hàng hóa cung cấp cho hành khách trên các chuyến bay quốc tế; xăng, dầu cung ứng cho tàu bay xuất cảnh; các trường hợp mua, bán, gia công, thuê, mượn, giao nhận hàng hóa giữa doanh nghiệp ưu tiên và đối tác; cùng các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về hải quan.

Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử hoặc nền tảng số khác, việc khai và nộp thuế được thực hiện theo quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử. Quy định này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quản lý thuế trong bối cảnh các hoạt động kinh doanh và giao dịch xuyên biên giới trên môi trường số ngày càng phát triển.

Điểm đáng chú ý của Thông tư là đẩy mạnh khai thác, sử dụng lại thông tin và chứng từ đã có trên các hệ thống dữ liệu. Trường hợp chứng từ trong hồ sơ miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, không chịu thuế; xử lý tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa; gia hạn nộp thuế; miễn tiền chậm nộp; thông báo Danh mục miễn thuế; khoanh, xóa hoặc nộp dần tiền thuế nợ đã có trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cổng dịch vụ công hoặc các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ với cơ quan Hải quan, người nộp thuế không phải nộp lại chứng từ.

Ảnh: Công chức Hải quan tiếp nhận, xử lý hồ sơ thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trên hệ thống điện tử. 

Người nộp thuế chỉ phải cung cấp thông tin liên quan để cơ quan Hải quan khai thác, kiểm tra và đối chiếu trên hệ thống. Quy định này góp phần hạn chế tình trạng yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những tài liệu cơ quan nhà nước đã có, giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Thông tư cũng quy định cụ thể thời hạn nộp thuế đối với các trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế sau khi hàng hóa đã được thông quan hoặc giải phóng hàng. Khi có kết quả phân tích, phân loại hoặc giám định làm tăng số thuế phải nộp, người nộp thuế phải thực hiện khai bổ sung và nộp số tiền thuế tăng thêm trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan Hải quan yêu cầu khai bổ sung.

Đối với hàng hóa chưa có giá chính thức tại thời điểm đăng ký tờ khai, người nộp thuế tạm nộp thuế theo giá khai báo. Khi có giá chính thức làm tăng số thuế phải nộp, thời hạn nộp phần thuế tăng thêm là 5 ngày làm việc kể từ thời điểm có giá chính thức. Thời hạn này cũng được áp dụng khi phát sinh các khoản phí bản quyền, phí giấy phép hoặc các khoản tiền phải trả được xác định sau thời điểm nhập khẩu.

Ngày nộp thuế theo phương thức điện tử được xác định là ngày thực hiện giao dịch trích tiền từ tài khoản của người nộp thuế hoặc người nộp thay và được tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán xác nhận giao dịch thành công. Việc xác định rõ thời điểm hoàn thành giao dịch giúp hạn chế vướng mắc phát sinh do độ trễ trong quá trình truyền, tiếp nhận và đối soát dữ liệu thanh toán.

Đối với thủ tục hoàn thuế, hồ sơ được phân loại theo hai phương thức: hoàn thuế trước và kiểm tra trước hoàn thuế. Hồ sơ thuộc diện hoàn trước được cơ quan Hải quan kiểm tra, đối chiếu thông tin khai báo với cơ sở dữ liệu trước khi ban hành quyết định hoàn thuế. Trường hợp thuộc diện kiểm tra trước hoàn, cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, đối chiếu hồ sơ, sổ sách, chứng từ, định mức và thực tế hoạt động sản xuất trước khi quyết định hoàn thuế.

Các hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước có thể được kiểm tra sau hoàn theo nguyên tắc quản lý rủi ro trong thời hạn 5 năm kể từ ngày ban hành quyết định hoàn thuế. Trường hợp phát hiện số tiền đã hoàn lớn hơn số tiền đủ điều kiện được hoàn, cơ quan Hải quan ban hành quyết định thu hồi; người nộp thuế phải nộp lại số tiền đã được hoàn không đúng cùng tiền chậm nộp theo quy định.

Trong quản lý hàng hóa miễn thuế, Thông tư quy định cụ thể việc thông báo, sửa đổi và dừng sử dụng Danh mục hàng hóa miễn thuế dự kiến nhập khẩu. Chủ dự án phải thông báo Danh mục trước khi đăng ký tờ khai nhập khẩu để cơ quan Hải quan theo dõi, quản lý và trừ lùi số lượng hàng hóa theo từng lần nhập khẩu. Trường hợp Danh mục đã thông báo có sai sót hoặc cần điều chỉnh, chủ dự án phải thực hiện sửa đổi trước thời điểm đăng ký tờ khai nhập khẩu có liên quan. Cơ quan Hải quan dừng sử dụng Danh mục trong các trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, dự án được chuyển nhượng hoặc chủ dự án thông báo không còn nhu cầu nhập khẩu hàng hóa theo Danh mục.

Thông tư tiếp tục đề cao nguyên tắc người nộp thuế tự khai, tự xác định hàng hóa và số tiền thuế được miễn, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo. Cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra, đối chiếu hồ sơ; trường hợp xác định hàng hóa không thuộc đối tượng miễn thuế thì thực hiện thu đủ số tiền thuế và xử lý vi phạm theo quy định.

Đối với một số phương tiện vận tải chuyên dùng nhập khẩu thuộc diện miễn thuế, Thông tư bỏ yêu cầu người nộp thuế phải nộp văn bản xác nhận của cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ. Người nộp thuế thực hiện tự kê khai, tự xác định điều kiện miễn thuế và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của hồ sơ.

Việc sử dụng hàng hóa miễn thuế cũng được theo dõi chặt chẽ hơn. Chủ dự án phải thông báo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế hằng năm, trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính, cho đến khi nhập khẩu hết hàng hóa theo Danh mục hoặc Danh mục hết hiệu lực. Kể từ năm kết thúc nhập khẩu theo Danh mục hoặc năm Danh mục hết hiệu lực, việc thông báo được thực hiện định kỳ 3 năm một lần cho đến khi dự án chấm dứt hoạt động hoặc toàn bộ hàng hóa miễn thuế đã được tái xuất, thay đổi mục đích sử dụng hoặc xử lý theo quy định.

Bên cạnh các quy định về hoàn thuế, miễn thuế, Thông tư cụ thể hóa việc xử lý tiền thuế nợ. Theo đó, thời gian được nộp dần tiền thuế nợ căn cứ vào số tiền nợ và điều kiện bảo lãnh của tổ chức tín dụng. Khoản nợ từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng được nộp dần trong thời gian tối đa 3 tháng; từ 1 tỷ đồng đến dưới 2 tỷ đồng tối đa 6 tháng; từ 2 tỷ đồng trở lên tối đa 12 tháng. Hết thời hạn nộp dần mà người nộp thuế chưa nộp đủ, tổ chức tín dụng bảo lãnh có trách nhiệm nộp thay số tiền thuế nợ và tiền chậm nộp.

Cùng với các quy định tạo thuận lợi, Thông tư tăng cường kiểm tra thuế trên cơ sở quản lý rủi ro. Việc kiểm tra có thể được thực hiện tại trụ sở cơ quan Hải quan hoặc tại trụ sở người nộp thuế đối với hồ sơ hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế, không thu thuế có rủi ro cao; trường hợp có dấu hiệu vi phạm; theo kế hoạch, chuyên đề hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Trên cơ sở các quy định, cơ quan Hải quan giữ vai trò trực tiếp tổ chức triển khai Thông tư trong thực tiễn. Cục Hải quan và các Chi cục Hải quan khu vực có trách nhiệm tuyên truyền, hướng dẫn người nộp thuế nắm rõ hồ sơ, trình tự, thời hạn và phương thức thực hiện từng thủ tục; kịp thời giải đáp, xử lý hoặc tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Việc giải quyết thủ tục phải gắn với cải cách hành chính, bảo đảm công khai, minh bạch, không yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại các thông tin, chứng từ mà cơ quan Hải quan có thể khai thác từ hệ thống dữ liệu.

Trong tổ chức thực hiện, cơ quan hải quan bảo đảm tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; khai thác, đối chiếu thông tin từ Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia và các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ. Công tác kiểm tra được thực hiện theo nguyên tắc quản lý rủi ro, tập trung vào hồ sơ, doanh nghiệp và giao dịch có dấu hiệu vi phạm hoặc mức độ rủi ro cao, qua đó vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, vừa bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước./. 

                                                                                                                                                                                                                            Thu Huyền