Latest articles

Bộ Tài chính công bố thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan theo Thông tư số 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Ngày 02/7/2026 Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 1768/QĐ-BTC công bố 10 thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan, gồm 03 thủ tục hành chính mới và 07 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 86/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Việc cập nhật kịp thời danh mục và nội dung các thủ tục góp phần bảo đảm triển khai thống nhất các quy định mới của pháp luật, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Thông tư số 86/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành nhằm hướng dẫn thực hiện các quy định của Luật Quản lý thuế năm 2025 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đối với hoạt động quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Cùng với việc ban hành Thông tư, Bộ Tài chính đã công bố các thủ tục hành chính có liên quan để bảo đảm các quy định mới được triển khai thống nhất ngay từ thời điểm có hiệu lực. Theo Quyết định, danh mục được công bố gồm 03 thủ tục hành chính mới và 07 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung thuộc lĩnh vực hải quan. Đây đều là các thủ tục liên quan trực tiếp đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế trong quá trình xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, từ gia hạn nộp thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, hoàn thuế, miễn thuế đến xử lý các khoản nợ thuế theo quy định của pháp luật.

Bổ sung các thủ tục hành chính mới, hoàn thiện cơ sở thực hiện các quy định về xử lý nghĩa vụ thuế

Điểm nổi bật của đợt công bố lần này là việc lần đầu tiên chuẩn hóa thành thủ tục hành chính đối với một số nội dung xử lý nghĩa vụ thuế vốn được quy định trong pháp luật quản lý thuế. Việc bổ sung 03 thủ tục hành chính mới gồm miễn tiền chậm nộp, khoanh tiền thuế nợ và xóa tiền thuế nợ không làm phát sinh thêm chính sách mới mà chỉ cụ thể hóa cách thức tổ chức thực hiện các quy định của Luật Quản lý thuế năm 2025 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đồng thời hình thành cơ sở pháp lý thống nhất để cơ quan hải quan tổ chức thực hiện trên thực tế. Trước khi được công bố thành thủ tục hành chính, các quy định về miễn tiền chậm nộp, khoanh nợ hay xóa nợ chủ yếu được thể hiện dưới dạng quy phạm pháp luật về điều kiện và thẩm quyền. Khi được chuẩn hóa thành thủ tục hành chính, toàn bộ quá trình thực hiện, từ thành phần hồ sơ, cách thức nộp hồ sơ, thời hạn giải quyết đến kết quả xử lý đều được công khai, tạo điều kiện để người nộp thuế chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời tạo căn cứ để cơ quan hải quan giải quyết thống nhất.

Trong đó, thủ tục miễn tiền chậm nộp được xây dựng theo hướng xác định rõ trách nhiệm của cả người nộp thuế và cơ quan hải quan trong quá trình giải quyết hồ sơ. Quy trình giải quyết quy định cụ thể thời hạn kiểm tra hồ sơ, yêu cầu bổ sung tài liệu khi cần thiết và thời hạn ban hành quyết định miễn hoặc thông báo không đủ điều kiện miễn. Việc xác định rõ các mốc thời gian xử lý góp phần nâng cao tính minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời tạo cơ sở để theo dõi, giám sát việc thực hiện của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với thủ tục khoanh tiền thuế nợ, nội dung công bố tập trung làm rõ các trường hợp được áp dụng và trình tự xử lý tương ứng với từng tình huống phát sinh. Quy định về hồ sơ, thẩm quyền quyết định, thời điểm bắt đầu và chấm dứt việc khoanh tiền thuế nợ được cụ thể hóa trên cơ sở các quy định của Luật Quản lý thuế, giúp việc áp dụng chính sách được thực hiện thống nhất giữa các đơn vị hải quan, hạn chế sự khác biệt trong quá trình xử lý các trường hợp có cùng bản chất pháp lý.

Đáng chú ý, thủ tục xóa tiền thuế nợ được thiết kế theo hướng phân định rõ thẩm quyền giải quyết giữa các cấp trong ngành hải quan và Bộ Tài chính. Nội dung công bố thể hiện cụ thể trách nhiệm của Chi cục Hải quan khu vực, Cục Hải quan và Bộ Tài chính tương ứng với từng mức tiền thuế nợ và từng trường hợp theo quy định của pháp luật. Cách thiết kế này không làm phát sinh thêm điều kiện hay thành phần hồ sơ mới mà chủ yếu chuẩn hóa quy trình xử lý theo đúng thẩm quyền đã được pháp luật quy định, góp phần bảo đảm tính thống nhất và minh bạch trong quá trình xem xét, quyết định xóa nợ thuế.

Một điểm chung của cả ba thủ tục hành chính mới là đều được xây dựng theo hướng ưu tiên phương thức thực hiện điện tử. Hồ sơ được tiếp nhận thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; chỉ trong trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mới thực hiện bằng hồ sơ giấy theo quy định. Cách thức tổ chức này bảo đảm phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan, đồng thời góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính cho người nộp thuế mà vẫn bảo đảm yêu cầu về kiểm tra, xác minh và lưu trữ hồ sơ theo quy định.

Từ góc độ kiểm soát thủ tục hành chính, việc công bố 03 thủ tục hành chính mới không làm phát sinh thủ tục ngoài quy định của pháp luật mà là quá trình chuẩn hóa các quy định đã được luật và văn bản hướng dẫn xác lập thành các thủ tục hành chính đầy đủ. Qua đó, các yếu tố cấu thành của từng thủ tục như trình tự thực hiện, thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền và kết quả giải quyết được công khai, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân dễ dàng tiếp cận, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính trong quá trình thực thi.

Chuẩn hóa các thủ tục hành chính hiện hành, bảo đảm thống nhất với quy định mới về quản lý thuế

Nếu việc bổ sung các thủ tục hành chính mới hoàn thiện cơ sở triển khai các chính sách xử lý nghĩa vụ thuế thì việc sửa đổi, bổ sung các thủ tục hành chính hiện hành bảo đảm tính thống nhất của toàn bộ quy trình quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là nội dung chiếm tỷ trọng lớn trong đợt công bố lần này với 07 thủ tục hành chính được rà soát, cập nhật theo Thông tư số 86/2026/TT-BTC, bao gồm các thủ tục về gia hạn nộp thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, hoàn thuế, không thu thuế, miễn thuế và quản lý danh mục hàng hóa miễn thuế.

Một điểm đáng chú ý là các thủ tục được sửa đổi tiếp tục khẳng định định hướng ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử. Nhiều thủ tục quy định người nộp thuế thực hiện khai báo, gửi hồ sơ và nhận kết quả thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; hồ sơ giấy chỉ được sử dụng trong trường hợp hệ thống chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc xảy ra sự cố. Việc quy định thống nhất phương thức thực hiện không chỉ tạo thuận lợi cho người nộp thuế mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xử lý và lưu trữ hồ sơ trong toàn ngành hải quan.

Cùng với phương thức thực hiện, các mốc thời gian giải quyết thủ tục cũng được quy định cụ thể hơn đối với từng nhóm thủ tục. Đối với các trường hợp cần bổ sung, giải trình hồ sơ, thời hạn phản hồi của cơ quan hải quan và thời gian người nộp thuế thực hiện bổ sung đều được xác định rõ; đồng thời, khoảng thời gian người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ không được tính vào thời hạn giải quyết thủ tục hành chính. Cách quy định này vừa bảo đảm quyền yêu cầu bổ sung hồ sơ của cơ quan giải quyết, vừa tạo cơ sở xác định chính xác thời gian xử lý hồ sơ theo quy định, góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Việc sửa đổi các thủ tục cũng thể hiện rõ hơn nguyên tắc phân định thẩm quyền giải quyết phù hợp với phạm vi quản lý của từng cấp hải quan. Đối với các thủ tục như gia hạn nộp thuế, xóa tiền thuế nợ hay hoàn thuế, thẩm quyền được xác định tương ứng với nơi phát sinh nghĩa vụ thuế, phạm vi quản lý khoản nợ hoặc giá trị khoản nợ theo quy định của pháp luật. Việc quy định cụ thể thẩm quyền ngay trong nội dung công bố thủ tục hành chính giúp hạn chế việc chuyển hồ sơ không cần thiết giữa các đơn vị, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân khi xác định đúng cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết hồ sơ.

Từ góc độ kiểm soát thủ tục hành chính, việc sửa đổi các thủ tục lần này chủ yếu mang tính chất chuẩn hóa và đồng bộ hóa, không làm phát sinh thêm quy trình hoặc thành phần hồ sơ ngoài quy định của pháp luật. Các nội dung được cập nhật đều xuất phát từ yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa văn bản quy phạm pháp luật và thủ tục hành chính được công bố, qua đó tạo điều kiện để việc áp dụng quy định mới được thực hiện thống nhất trong toàn ngành hải quan, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Hoàn thiện cơ sở pháp lý để triển khai thống nhất, minh bạch các thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

Việc công bố thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là điều kiện để các quy định mới được triển khai thống nhất trong thực tiễn. Đối với lĩnh vực quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, các quy định tại Thông tư số 86/2026/TT-BTC chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa thành các thủ tục hành chính với đầy đủ các yếu tố về trình tự thực hiện, hồ sơ, thẩm quyền, thời hạn giải quyết và kết quả thực hiện. Vì vậy, việc Bộ Tài chính đồng thời công bố các thủ tục hành chính mới và các thủ tục được sửa đổi, bổ sung đã hoàn thiện "khâu cuối" trong quá trình triển khai các quy định mới của pháp luật về quản lý thuế.

Nhìn tổng thể, nội dung công bố lần này thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động xây dựng pháp luật và công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Mỗi nội dung sửa đổi trong Thông tư số 86/2026/TT-BTC đều được rà soát để cập nhật tương ứng trong thủ tục hành chính, qua đó bảo đảm người dân, doanh nghiệp và cơ quan hải quan có cùng một căn cứ để tổ chức thực hiện. Cách tiếp cận này góp phần hạn chế tình trạng văn bản quy phạm pháp luật đã có hiệu lực nhưng thủ tục hành chính chưa được cập nhật hoặc áp dụng không thống nhất giữa các đơn vị.

Đáng chú ý, nhiều thủ tục tiếp tục được thiết kế theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ. Việc ưu tiên thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, đồng thời chỉ sử dụng hồ sơ giấy trong những trường hợp cần thiết, cho thấy định hướng duy trì và mở rộng phương thức giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Đây là giải pháp phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng theo dõi quá trình xử lý hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền.

Nhìn chung, việc công bố lần này không đặt ra thêm thủ tục hoặc yêu cầu mới ngoài quy định của pháp luật mà tập trung chuẩn hóa các thủ tục hiện có theo các quy định mới được ban hành. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm mọi thủ tục hành chính trước khi được đưa vào thực hiện đều được công khai đầy đủ về đối tượng áp dụng, thành phần hồ sơ, trình tự thực hiện, thời hạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền và kết quả giải quyết. Việc chuẩn hóa các yếu tố này góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân dễ dàng tiếp cận và thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời là cơ sở để các cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá chất lượng giải quyết thủ tục hành chính trong quá trình thực thi.

Việc rà soát, công bố đồng thời các thủ tục hành chính mới và thủ tục được sửa đổi cũng tạo điều kiện thuận lợi cho công tác cập nhật Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính và việc niêm yết, công khai tại các cơ quan hải quan. Qua đó, thông tin về thủ tục hành chính được thống nhất từ khâu công bố đến tổ chức thực hiện, hạn chế tình trạng tồn tại nhiều phiên bản thủ tục hoặc áp dụng các căn cứ pháp lý không còn hiệu lực.

Có thể thấy, việc Bộ Tài chính công bố thủ tục hành chính theo Thông tư số 86/2026/TT-BTC không chỉ bảo đảm yêu cầu triển khai kịp thời các quy định mới về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan theo hướng rõ ràng, thống nhất và minh bạch. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan hải quan tổ chức thực hiện đồng bộ trong toàn ngành, đồng thời tạo thuận lợi cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật./.