Latest articles

Nghị định số 252/2026/NĐ-CP: Nhiều điểm mới trong quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Kế thừa các quy định còn phù hợp, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, từ khai, nộp, hoàn thuế đến xử lý nợ và cưỡng chế thuế. Các quy định mới phù hợp với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, mô hình tổ chức mới, đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan Hải quan và người nộp thuế.

Đơn giản hóa thủ tục, làm rõ nghĩa vụ thuế

Ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế. Có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Nghị định gồm 7 chương, 76 điều, quy định các nội dung về đăng ký, khai, nộp, hoàn, miễn, giảm, khoanh, xóa nợ và cưỡng chế thuế; trách nhiệm phối hợp, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Đối với hoạt động dầu khí, Nghị định bổ sung quy định tạm nộp và kê khai điều chỉnh thuế xuất khẩu trong trường hợp tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan chưa có giá chính thức, bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về quản lý thuế và pháp luật hải quan.

Các trường hợp cơ quan Hải quan tính thuế, khoản thu khác và thông báo nộp thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cũng được sửa đổi theo hướng đơn giản hơn. Nghị định bỏ quy định về việc thông báo thuế trong trường hợp ấn định thuế nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thời điểm tính thời gian gia hạn nộp thuế được xác định cụ thể. Trường hợp người nộp thuế bị thiệt hại vật chất, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh do thiên tai, thảm họa hoặc sự kiện bất khả kháng, thời gian gia hạn là 2 năm kể từ ngày xảy ra sự kiện. Trường hợp phải ngừng hoạt động để di dời cơ sở sản xuất, kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, thời gian gia hạn là 1 năm kể từ ngày người nộp thuế phải ngừng hoạt động.

Nghị định đồng thời làm rõ các trường hợp không tính tiền chậm nộp đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Trong đó, số tiền thuế tăng thêm không bị tính tiền chậm nộp trong thời gian chờ kết quả phân tích, phân loại hoặc giám định; thời gian hàng hóa chưa có giá chính thức; hoặc thời gian chưa xác định được khoản điều chỉnh cộng vào trị giá hải quan. Đối với hàng hóa nhập khẩu bị áp dụng thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp có hiệu lực trở về trước 90 ngày, cơ quan Hải quan không tính tiền chậm nộp trong thời hạn 90 ngày trở về trước.

Về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, doanh nghiệp sau khi chuyển đổi loại hình được kế thừa toàn bộ quyền và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp trước chuyển đổi, bao gồm số thuế phải nộp, số thuế giá trị gia tăng còn được khấu trừ và số thuế nộp thừa. Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm thông báo nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành và áp dụng biện pháp đôn đốc, cưỡng chế đối với tổ chức, cá nhân kế thừa nghĩa vụ thuế.

Quy định về tạm hoãn xuất cảnh được điều chỉnh theo hướng tạo điều kiện để người nộp thuế khắc phục vi phạm. Cơ quan quản lý thuế thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh đã nộp thuế để số tiền thuế nợ còn lại dưới 50 triệu đồng; đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, mức tiền thuế nợ còn lại dưới 500 triệu đồng. Khi đáp ứng đủ điều kiện, cơ quan quản lý thuế phải ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh ngay trên hệ thống. Trường hợp người nộp thuế đã thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nhưng thông tin chưa được cập nhật trên Hệ thống thông tin quản lý thuế, người nộp thuế được gửi phản hồi kèm bản chụp chứng từ nộp tiền bằng phương thức điện tử qua hệ thống. Ngay sau khi nhận được phản hồi, cơ quan quản lý thuế cập nhật thông tin và ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh trên hệ thống.

Đối với hồ sơ hoàn thuế thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế, chậm nhất 10 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan Hải quan ban hành kết luận kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, cơ quan Hải quan có quyết định hoàn thuế hoặc thông báo hồ sơ đề nghị hoàn thuế chưa đủ điều kiện hoàn thuế. Nghị định cũng bỏ quy định chuyển hồ sơ từ diện hoàn thuế trước sang diện kiểm tra trước hoàn thuế trong trường hợp người nộp thuế không giải trình, bổ sung hồ sơ theo yêu cầu hoặc nội dung giải trình, bổ sung không chứng minh được số tiền thuế đã khai là đúng. Việc sửa đổi giúp phân định rõ cách thức xử lý hồ sơ và trách nhiệm của các bên trong quá trình giải quyết hoàn thuế.

Ảnh: Cục Hải quan tổ chức hội nghị tập huấn, giới thiệu những nội dung mới của Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn Luật Quản lý thuế.

Hoàn thiện cơ chế xử lý nợ và cưỡng chế thuế

Về khoanh tiền thuế nợ, Nghị định quy định không khoanh nợ đối với chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh đã chấm dứt hoạt động nhưng doanh nghiệp, tổ chức chủ quản vẫn đang hoạt động. Thời gian khoanh nợ được tính từ ngày cơ quan quản lý thuế ban hành quyết định khoanh nợ.

Thẩm quyền xóa tiền thuế nợ được điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức của ngành Hải quan. Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực, Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu và Chi cục trưởng Chi cục Kiểm tra sau thông quan được quyết định xóa khoản tiền thuế nợ dưới 5 tỷ đồng thuộc địa bàn, phạm vi quản lý hoặc phát sinh tại đơn vị, trừ các khoản thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Thời hạn giải quyết hồ sơ xóa nợ được rút ngắn từ 60 ngày xuống còn 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.

Về ấn định thuế, thủ trưởng cơ quan Hải quan có chức năng quản lý thuế có thẩm quyền ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc hủy quyết định ấn định thuế.

Nghị định quy định chưa áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với tổ chức có tổng số tiền thuế nợ thuộc trường hợp bị cưỡng chế không vượt quá 3 triệu đồng; hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân và cá nhân kinh doanh có số tiền thuế nợ không vượt quá 1 triệu đồng, trừ trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Quy định này chỉ xác định ngưỡng chưa áp dụng biện pháp cưỡng chế, không làm thay đổi nghĩa vụ nộp thuế.

Đối với biện pháp cưỡng chế dừng làm thủ tục hải quan, trường hợp cơ quan Thuế hoặc cơ quan, tổ chức được giao quản lý khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước đề nghị cơ quan Hải quan áp dụng biện pháp này, người nộp thuế phải có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa trong 12 tháng gần nhất tính đến thời điểm đề nghị. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị, cơ quan Hải quan thực hiện cưỡng chế theo quy định và thông báo cho cơ quan đề nghị biết, phối hợp. Trường hợp không thực hiện được biện pháp cưỡng chế, cơ quan Hải quan thông báo và nêu rõ lý do.

Ảnh: Công chức Hải quan trao đổi về các quy định mới trong quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Cơ chế phối hợp giữa cơ quan Hải quan và cơ quan Thuế trong áp dụng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn cũng được quy định rõ hơn. Đối với người nộp thuế đã hoặc đang bị cưỡng chế bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản hoặc dừng làm thủ tục hải quan, trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị của cơ quan Hải quan, cơ quan Thuế thực hiện cưỡng chế theo đúng trình tự, thủ tục và gửi thông báo để cơ quan Hải quan biết, phối hợp.

Ngoài ra, Nghị định còn bổ sung, hoàn thiện các biện pháp cưỡng chế đối với bên thứ ba đang nắm giữ tiền, tài sản của người nộp thuế; kê biên, bán đấu giá tài sản; nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản; thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy phép hoạt động. Các quy định này tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý và công cụ xử lý đối với những khoản nợ thuế kéo dài.

Việc thực hiện Nghị định số 252/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, tạo thuận lợi cho người nộp thuế tuân thủ pháp luật, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý và thu hồi nợ thuế của cơ quan Hải quan.

                                                                                                                                                                                                                          Thu Huyền