Latest articles

Nghị định 292/2026/NĐ-CP của Chính phủ: Làm rõ chính sách mặt hàng, tăng cường quản lý hải quan

Có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, Nghị định số 292/2026/NĐ-CP của Chính phủ hoàn thiện khung quản lý hoạt động ngoại thương, trong đó làm rõ danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, cơ chế công bố mã HS và trách nhiệm của Cục Hải quan trong kiểm tra, giám sát.

Chính phủ ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương, thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018. Nghị định điều chỉnh nhiều hoạt động gắn trực tiếp với thủ tục, kiểm tra, giám sát hải quan như xuất khẩu, nhập khẩu; tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập; chuyển khẩu; quá cảnh và gia công hàng hóa với thương nhân nước ngoài.

Phụ lục I quy định 10 nhóm hàng cấm xuất khẩu và 23 nhóm hàng cấm nhập khẩu. Các nhóm tiêu biểu trong hai danh mục gồm vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ; kim cương thô thuộc diện cấm theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; một số hàng tiêu dùng, phương tiện, thiết bị y tế và sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng; chất thải phóng xạ; sản phẩm, vật liệu có chứa amiăng thuộc nhóm amfibole. Nghị định cũng cấm nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia, vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Đối với việc thực hiện thủ tục hải quan, theo khoản 2, Điều 5 Nghị định giao Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ công bố chi tiết hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu kèm theo mã số hàng hóa (mã HS), trừ trường hợp pháp luật hiện hành đã quy định chi tiết mã HS. Theo đó, hàng hóa thuộc diện cấm phải được xác định trên cơ sở đồng thời mã HS và mô tả chi tiết tại danh mục do cơ quan có thẩm quyền công bố. Quy định này góp phần thống nhất căn cứ áp dụng chính sách mặt hàng giữa cơ quan quản lý chuyên ngành, cơ quan Hải quan và doanh nghiệp.

Đối với trường hợp đặc biệt được phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục cấm để phục vụ nghiên cứu khoa học, viện trợ nhân đạo hoặc mục đích đặc thù, Nghị định quy định rõ thẩm quyền và thời hạn xử lý. Trong 3 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, nếu hồ sơ chưa đầy đủ, đúng quy định, cơ quan cấp phép thông báo để thương nhân hoàn thiện; trong 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan cấp phép cấp giấy phép hoặc trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do nếu không cấp.

Nghị định đồng thời tăng cường kết nối thông tin phục vụ thông quan, hỗ trợ đối chiếu, kiểm tra giấy phép và xử lý thủ tục trên môi trường điện tử. Theo đó, thủ tục cấp phép liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu phải được thực hiện trực tuyến. Trường hợp thủ tục chưa được thực hiện qua Cổng thông tin một cửa quốc gia, cơ quan cấp phép phải kết nối, chia sẻ dữ liệu hoặc cập nhật, đăng tải giấy phép trên Cổng để cơ quan Hải quan có căn cứ giải quyết thông quan hàng hóa.

Đối với hoạt động kinh doanh tạm nhập, tái xuất, Nghị định quy định hàng hóa chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan Hải quan từ khi tạm nhập đến khi thực tái xuất khỏi Việt Nam. Hàng hóa vận chuyển bằng container không được chia nhỏ trong quá trình vận chuyển từ cửa khẩu tạm nhập đến khu vực chịu sự giám sát của cơ quan Hải quan và cửa khẩu tái xuất; trường hợp phải thay đổi hoặc chia nhỏ do yêu cầu vận chuyển thì thực hiện theo quy định của cơ quan Hải quan.

Thời hạn lưu giữ hàng hóa tạm nhập, tái xuất tại Việt Nam không quá 60 ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục tạm nhập. Trường hợp cần kéo dài thời hạn, thương nhân gửi văn bản đề nghị đến cơ quan Hải quan nơi làm thủ tục tạm nhập; mỗi lần gia hạn không quá 30 ngày và không quá hai lần cho mỗi lô hàng. Hết thời hạn, thương nhân phải tái xuất hoặc tiêu hủy hàng hóa. Trường hợp nhập khẩu vào Việt Nam, thương nhân phải tuân thủ các quy định về quản lý nhập khẩu hàng hóa và thuế.

Tại Điều 24, Nghị định quy định trách nhiệm của Cục Hải quan trong quản lý, tổ chức triển khai thực hiện, kiểm tra, kiểm soát, giám sát chặt chẽ hàng hóa tạm nhập, tái xuất từ khi nhập khẩu vào Việt Nam cho đến khi thực xuất khẩu ra khỏi Việt Nam hoặc chuyển tiêu thụ nội địa, tiêu hủy trong trường hợp được chuyển tiêu thụ nội địa, tiêu hủy theo quy định của pháp luật hiện hành. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, Cục Hải quan tổ chức triển khai, kiểm tra, kiểm soát, giám sát chặt chẽ hàng hóa từ khi nhập khẩu vào Việt Nam đến khi thực xuất khỏi Việt Nam, chuyển tiêu thụ nội địa hoặc tiêu hủy theo quy định; định kỳ hàng quý cung cấp thông tin, số liệu thống kê cho Bộ Công Thương. Khi phát hiện doanh nghiệp vi phạm quy định về kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu hoặc có tình trạng ùn tắc hàng hóa tại cảng, cửa khẩu, Cục Hải quan thông báo cho Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có liên quan để phối hợp điều hành, xử lý.

Ảnh: Công chức Hải quan kiểm tra, giám sát hàng hóa tại khu vực cảng.

Theo đề nghị của Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan, Bộ Tài chính cung cấp số liệu về doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất; loại hình kinh doanh; kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu theo mặt hàng, thị trường. Quy định này phát huy vai trò của dữ liệu hải quan trong quản lý, điều hành hoạt động ngoại thương. Để hạn chế vướng mắc khi làm thủ tục hải quan, thương nhân cần rà soát chính sách mặt hàng, mã HS, giấy phép và điều kiện quản lý chuyên ngành trước khi ký kết, thực hiện hợp đồng; khai báo trung thực, chính xác và lưu giữ đầy đủ hồ sơ. Đối với hàng hóa tạm nhập, tái xuất, doanh nghiệp phải quản lý chặt thời hạn tái xuất và tuân thủ yêu cầu kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình vận chuyển.

Về chuyển tiếp, giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu đã được cấp trước ngày Nghị định có hiệu lực tiếp tục được thực hiện theo thời hạn ghi trên giấy phép. Hồ sơ thực hiện thủ tục hành chính đã được tiếp nhận đầy đủ, hợp lệ trước ngày Nghị định có hiệu lực được giải quyết theo Nghị định số 69/2018/NĐ-CP do Chính phủ ngày 15/5/2018. Các văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực của các bộ, cơ quan ngang bộ hướng dẫn thi hành Nghị định số 69/2018/NĐ-CP tiếp tục được thực hiện đến hết ngày 31/12/2026. Các mã số kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh, hàng đã qua sử dụng và hàng có thuế tiêu thụ đặc biệt được cấp trước đây hết hiệu lực từ ngày 1/7/2026; doanh nghiệp được rút số tiền đã ký quỹ tại tổ chức tín dụng nơi đã thực hiện ký quỹ.

                                                                                                                                                                                                                        Lan Phương