Latest articles

HỘI THẢO QUỐC TẾ TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN VÀ TRIỂN KHAI HIỆP ĐỊNH GMS-CBTA

Sáng ngày 07/9/2026, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) tổ chức Hội thảo quốc tế tuyên truyền, phổ biến và triển khai Hiệp định Tạo thuận lợi vận tải người và hàng hóa qua lại biên giới giữa các nước tiểu vùng Mê Công mở rộng (Hiệp định GMS-CBTA). Hội thảo nằm trong chuỗi sự kiện nhằm tuyên truyền, phổ biến tới các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp về các nội dung, cam kết cơ bản của Hiệp định GMS-CBTA, Bản ghi nhớ về thực hiện Thu hoạch sớm Hiệp định GMS-CBTA (Bản ghi nhớ) liên quan đến việc sử dụng Giấy phép GMS cho các hoạt động vận tải trong khu vực Tiểu vùng Mê Công mở rộng.

Tham dự Hội thảo có Lãnh đạo Cục Đường Bộ Việt Nam, Trưởng ban Tạo thuận lợi thương mại của ADB, đại diện Cục Hải quan, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng một số tỉnh/Tp phía Bắc và 15 doanh nghiệp vận tải có tham gia các hoạt động vận tải trong khuôn khổ Hiệp định GMS-CBTA.

Thông tin chung về Hiệp định GMS-CBTA và Bản ghi nhớ thực hiện thu hoạch sớm Hiệp định GMS-CBTA

Trong khuôn khổ hợp tác Tiểu vùng Mê Công mở rộng (GMS), Hiệp định GMS-CBTA đã được 3 nước ký kết năm 1999 và cả 6 nước GMS thông qua năm 2015. Do nhiều quy định trong Hiệp định GMS-CBTA sau hơn 10 năm đã không còn phù hợp, ADB và các nước GMS đã thống nhất đàm phán và ký kết Biên bản ghi nhớ về thực hiện “Thu hoạch sớm” Hiệp định GMS-CBTA (Bản ghi nhớ). Bản ghi nhớ này đã được 6 nước hoàn thành ký kết tại Hội nghị Ủy ban Hỗn hợp lần thứ 6 thực hiện Hiệp định GMS – CBTA diễn ra tại Hà Nội ngày 15/3/2018.

Bản ghi nhớ gồm 10 Điều, nội dung chính là các quy định về việc tạm nhập phương tiện cơ giới dựa trên Điều 18 (Tạm nhập phương tiện cơ giới), Phụ lục 8 (Tạm nhập phương tiện cơ giới) và Phụ lục 14 (Chế độ Hải quan công ten nơ) của Hiệp định GMS-CBTA. Các nội dung khác liên quan đến quyền vận tải, tạo thuận lợi cho thủ tục qua lại biên giới. Theo đó, các Bên sẽ cấp 500 giấy phép theo Nghị định thư số 3 của Hiệp định GMS-CBTA và công nhận lẫn nhau, chấp nhận các giấy phép này giữa các Bên kể từ ngày Bản ghi nhớ này có hiệu lực; thực thi các chế độ của Hiệp định GMS-CBTA về tạm nhập phương tiện cơ giới, cho phép tạm nhập phương tiện cơ giới và không phải nộp các loại phí, thuế nhập khẩu, không phải bảo lãnh hải quan.

Mục đích của Bản ghi nhớ là tạo thuận lợi cho vận chuyển người và hàng hóa qua lại biên giới giữa các nước Tiểu vùng Mê Công mở rộng. Mỗi quốc gia thành viên có thể cấp tối đa 500 Giấy phép Vận tải Đường bộ GMS đi lại nhiều lần và Sổ theo dõi Tạm nhập TAD cho các doanh nghiệp vận tải của nước mình. TAD được ví như tấm “Hộ chiếu” của phương tiện và phải được công chức hải quan của nước Chủ nhà ký hoặc đóng dấu, đề ngày tại biên giới khi phương tiện nhập cảnh và xuất cảnh khỏi nước đó. Bản ghi nhớ không quy định số lần phương tiện có thể xuất cảnh/nhập cảnh, nhưng mỗi chuyến đi, phương tiện không được lưu trú tại nước Chủ nhà quá 30 ngày.

Các tuyến đường và cặp cửa khẩu được phép sử dụng Giấy phép GMS được quy định tại Nghị định thư 1 – Hiệp định GMS-CBTA và các Bản ghi nhớ bổ sung tuyến đường.

Tình hình thực hiện Hiệp định GMS-CBTA và Bản ghi nhớ về thực hiện Thu hoạch sớm đến tháng 8/2026.

Tại Hội thảo, đại diện ADB đã cập nhật tình hình thực hiện Hiệp định và Bản ghi nhớ đến tháng 8/2026. Theo đó, Bản ghi nhớ về thực hiện Thu hoạch sớm được tái khởi động từ 1/4/2024 và có hiệu lực đến 31/12/2026. Cho đến nay, Trung Quốc đã cấp đủ 500 Giấy phép, tiếp theo đó là Thái Lan (184 giấy phép), Việt Nam (171 giấy phép), Campuchia (47 Giấy phép), Lào (32 Giấy phép). Myanmar hiện chưa cấp giấy phép nào. Đã có khoảng 1.500 chuyến vận chuyển được thực hiện kể từ khi Bản ghi nhớ có hiệu lực và hầu hết là các doanh nghiệp vận tải Trung Quốc, với khoảng 20-25 công ty đang hoạt động. Các doanh nghiệp vận tải của Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam cũng đă bắt đầu tham gia hoạt động.

Đánh giá hiệu quả sau thời gian thực hiện Hiệp định và Bản ghi nhớ, ADB nhận định Hiệp định và Bản ghi nhớ đã mang lại những thuận lợi nhất định cho doanh nghiệp vận tải, nhưng cũng vẫn còn các khó khăn cần khắc phục.

Về các lợi ích mà doanh nghiệp có thể được hưởng khi sử dụng Giấy phép GMS: Việc sử dụng cùng 1 giấy phép và sổ TAD cho cả 5 nước GMS đồng nghĩa với việc doanh nghiệp khai thác chỉ cần đăng ký cấp và gia hạn 1 lần tại quốc gia mình đăng ký kinh doanh; Các quy tắc cơ bản giống nhau giúp đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp; Quyền hạn và nghĩa vụ đối với các doanh nghiệp khi sử dụng giấy phép GMS rõ ràng, không có việc mỗi nước diễn giải theo 1 cách khác nhau do có chung 1 khuôn khổ pháp lý là Hiệp định và Bản ghi nhớ; Các vướng mắc có thể được báo cáo lên Ủy ban Hỗn hợp CBTA để thảo luận và tháo gỡ; Thúc đẩy nâng cao năng lực và cải thiện hiệu quả dịch vụ nhờ mạng lưới kết nối doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạch các lợi ích đạt được, một số khó khăn sau đã được các doanh nghiệp phản ánh: Tình trạng xuống cấp của một số tuyến đường; Một số cửa khẩu vẫn chưa được mở để phương tiên hoạt động như trong Nghị định thư 1 về Tuyến đường và các Bản ghi nhớ bổ sung tuyến đường; Phí cảng cạn và phí quá cảnh qua một số nước vẫn ở mức cao; Thiếu sự rõ ràng về thủ tục quá cảnh và quyền tiếp cận của các doanh nghiệp vận tải nước ngoài tại một số nước; Quy định về hạn chế kích thước và trọng tải phương tiện ở các nước có sự khác biệt và mang tính khác biệt giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài; Chưa có thị thực nhập cảnh nhiều lần cho lái xe; Phí cấp visa tại cửa khẩu không thống nhất giữa các cửa khẩu…

Theo ADB, các hoạt động vận tải qua biên giới theo Hiệp định GMS-CBTA còn mới, tất cả các bên liên quan gồm cả các công chức của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận tải và đại lý hải quan vẫn đang trong quá trình tiếp cận và học hỏi. Để khắc phục phần nào các khó khăn đã đề cập, ADB đưa ra một số khuyến nghị liên quan đến: Việc đảm bảo tính chính xác của các thông tin trong danh mục đăng ký quốc gia, Giấy phép vận tại đường bộ và Sổ TAD; Lựa chọn đại lý hải quan; Chuẩn bị hồ sơ thông quan theo đúng hướng dẫn; Tìm hiểu kỹ vấn đề hộ chiếu và thị thực; Nắm rõ thông tin về các tuyến đường và điểm đến được phép hoạt động.

Trách nhiệm của Cơ quan Hải quan trong thực hiện Hiệp định và Bản ghi nhớ

Cơ quan Hải quan có trách nhiệm làm thủ tục cho phương tiện vận tải và hàng hóa qua lại biên giới có sử dụng Giấy phép GMS theo đúng quy định. Sau khi kiểm tra đầy đủ hồ sơ của phương tiện và hàng hóa, công chức hải quan tại cửa khẩu sẽ đóng dấu, đề ngày vào Sổ TAD khi phương tiện xuất cảnh hoặc nhập cảnh vào lãnh thổ nước mình.

Đối với Hải quan Việt Nam, khi Hiệp định và Bản ghi nhớ có hiệu lực, Hải quan Việt Nam đã có hướng dẫn cho tất cả các đơn vị Hải quan cửa khẩu về thủ tục đối với phương tiện xuất cảnh/nhập cảnh có sử dụng Giấy phép GMS. Danh sách các phương tiện được cấp Giấy phép GMS của các nước thành viên cũng được cập nhật thường xuyên tới các đơn vị Hải quan cửa khẩu để việc làm thủ tục được nhanh chóng và thuận lợi. Một số cuộc chạy thử gần đây nhất của phương tiện vận tải sử dụng Giấy phép GMS qua cửa khẩu Lào Cai và Hữu Nghị (năm 2025) cho thấy các vướng mắc xuất phát chủ yếu từ việc doanh nghiệp chưa nắm rõ thủ tục, điều kiện nhập cảnh cho lái xe nên thời gian vận chuyển bị kéo dài hoặc không thực hiện được. Hiện tại, Cục Hải quan chưa ghi nhận khó khăn, vướng mắc khi làm thủ tục xuất cảnh/nhập cảnh cho các phương tiện vận tải sử dụng Giấy phép GMS.

Các hoạt động dự kiến triển khai trong thời gian tới

ADB tiếp tục tổ chức Hội thảo quốc tế tuyên truyền, phổ biến và triển khai Hiệp định GMS-CBTA tại Đà Nẵng và Tp. Hồ Chí Minh để cung cấp, cập nhật thông tin tới các cơ quan liên quan và doanh nghiệp vận tải khu vực Miền Trung và Miền Nam. Bản Ghi nhớ về thực hiện thu hoạch sớm Hiệp định GMS-CBTA dự kiến sẽ được gia hạn đến 31/12/2029 tại cuộc họp Ủy ban Hỗn hợp GMS-CBTA diễn ra vào tháng 12/2026. Việc mở rộng các tuyến đường được sử dụng Giấy phép GMS đang được các nước thảo luận để có thể thông qua vào thời gian sớm nhất.

Thu Hương