Latest articles

Điểm mới về thủ tục hải quan đối với hàng bưu chính và chuyển phát nhanh quốc tế

Ngày 29/9/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 142/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định và dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế. Có hiệu lực từ ngày 16/11/2026, Thông tư điều chỉnh tiêu chí phân nhóm hàng nhập khẩu, bổ sung yêu cầu định danh và xác thực điện tử, cập nhật quy định về nộp thuế, hồ sơ và biểu mẫu; đồng thời xác định trách nhiệm của cơ quan hải quan trong tổ chức thực hiện.

Thông tư số 142/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành về thủ tục hải quan đối với hai nhóm dịch vụ: bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định theo Thông tư số 49/2015/TT-BTC và chuyển phát nhanh quốc tế theo Thông tư số 191/2015/TT-BTC. Trước đó, Thông tư số 56/2019/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung quy định đối với cả hai dịch vụ; Thông tư số 29/2025/TT-BTC tiếp tục sửa đổi, bổ sung quy định về chuyển phát nhanh quốc tế. Những chủ thể trực tiếp liên quan gồm cơ quan hải quan, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, người khai hải quan và chủ hàng xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh.

Thông tư gồm 4 điều và 5 phụ lục. Điều 1 và Điều 2 tập trung sửa đổi quy định về thủ tục đối với từng nhóm dịch vụ; Điều 3 điều chỉnh các quy định liên quan, cập nhật tên cơ quan, chức danh, căn cứ dẫn chiếu và hệ thống biểu mẫu; Điều 4 quy định hiệu lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Các phụ lục cụ thể hóa biểu mẫu, chỉ tiêu thông tin khai báo và những nội dung nghiệp vụ kèm theo, là căn cứ để doanh nghiệp và cơ quan hải quan cập nhật việc khai báo, xử lý hồ sơ.

Nội dung sửa đổi bao quát điều kiện phân nhóm hàng hóa, yêu cầu đối với người khai, việc thực hiện nghĩa vụ thuế và xử lý dữ liệu hải quan. Đồng thời, Thông tư cập nhật các dẫn chiếu đến quy định chung về thủ tục hải quan, nhất là những nội dung đã được sửa đổi tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC. Khi áp dụng, doanh nghiệp và cơ quan hải quan cần đối chiếu các nội dung sửa đổi với quy định tương ứng của từng dịch vụ và các văn bản được dẫn chiếu để xác định đầy đủ thủ tục phải thực hiện.

Phân nhóm hàng nhập khẩu gắn với điều kiện quản lý chuyên ngành

Một nội dung đáng chú ý là sửa đổi tiêu chí xác định hàng nhập khẩu nhóm 1 qua dịch vụ bưu chính và nhóm 2 qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Việc phân nhóm gắn đồng thời với trị giá hải quan trong định mức miễn thuế nhập khẩu và điều kiện về giấy phép, kiểm tra chuyên ngành.

Đối với bưu chính, hàng nhập khẩu nhóm 1 là gói, kiện có trị giá hải quan trong định mức miễn thuế nhập khẩu theo Điều 8 và Điều 29 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 18/2021/NĐ-CP. Đối với chuyển phát nhanh, hàng nhập khẩu nhóm 2 áp dụng định mức theo Điều 29 của Nghị định này. Cả hai trường hợp đều phải thuộc diện được miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành hoặc không thuộc mặt hàng phải có giấy phép nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành theo pháp luật chuyên ngành.

Trị giá hải quan chỉ là một trong các căn cứ phân nhóm hàng hóa. Doanh nghiệp phải đối chiếu thêm chính sách quản lý đối với từng mặt hàng. Đồng thời, điều kiện về định mức miễn thuế nhập khẩu cần được phân biệt với nghĩa vụ đối với các sắc thuế khác, nếu có. Việc xác định đúng nhóm ngay từ khâu tiếp nhận thông tin hàng hóa giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ phù hợp và tạo cơ sở để hải quan kiểm tra việc áp dụng chính sách.

Bổ sung trách nhiệm định danh và xác thực điện tử

Thông tư bổ sung yêu cầu người khai hải quan thực hiện định danh, xác thực điện tử theo pháp luật về định danh và xác thực điện tử khi làm thủ tục đối với hàng hóa nhóm 1 qua dịch vụ bưu chính. Đối với chuyển phát nhanh, yêu cầu này được bổ sung vào trách nhiệm của doanh nghiệp khi làm thủ tục đối với hàng hóa nhóm 1 và nhóm 2.

Trách nhiệm phối hợp cũng được quy định cụ thể. Khi thay mặt chủ hàng làm thủ tục đối với hàng xuất khẩu, nhập khẩu nhóm 1 qua bưu chính hoặc nhóm 2 qua chuyển phát nhanh, doanh nghiệp phải thông báo cho người gửi hàng đối với hàng xuất khẩu và người nhận hàng đối với hàng nhập khẩu phối hợp với cơ quan hải quan trong việc định danh, xác thực điện tử.

Quy định này đặt ra yêu cầu kết nối thông tin giữa chủ hàng, doanh nghiệp dịch vụ và cơ quan hải quan trong quá trình khai báo. Về thực hiện, doanh nghiệp cần rà soát cách thu thập thông tin người gửi, người nhận và thông báo rõ trách nhiệm phối hợp cho khách hàng. Với cơ quan hải quan, thông tin định danh là cơ sở hỗ trợ xác định chủ thể liên quan đến tờ khai và đối chiếu thông tin khi xử lý hồ sơ.

Cụ thể hóa việc nộp thuế thay chủ hàng và đối chiếu khoản thu

Đối với chuyển phát nhanh, Thông tư sửa đổi quy định về việc doanh nghiệp nộp thay chủ hàng các khoản thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp, tiền thuế ấn định, phí hải quan và lệ phí hàng hóa quá cảnh theo pháp luật. Khi dự kiến nộp thay chủ hàng, doanh nghiệp nộp tiền vào tài khoản tiền gửi của cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai tại Kho bạc Nhà nước. Số tiền thuế, phí, lệ phí phải nộp của từng tờ khai được trừ vào số tiền đã nộp trước để thực hiện thông quan, giải phóng hàng hóa theo quy định.

Doanh nghiệp có trách nhiệm tự kê khai, tự tính, tự nộp và chịu trách nhiệm về các khoản phải nộp; đồng thời tự xác định số tiền nộp trước. Trường hợp nộp vào tài khoản tiền gửi của cơ quan hải quan, khi khai tờ khai phải sử dụng mã 2 tại chỉ tiêu “người nộp thuế” và mã D tại chỉ tiêu “mã xác định thời hạn nộp thuế”. Quy định về các mã khai báo này cũng được cập nhật đối với bưu chính. Trường hợp sử dụng bảo lãnh chung, việc thanh toán bù trừ, cập nhật số dư và quản lý bảo lãnh tiếp tục thực hiện theo quy định được Thông tư dẫn chiếu.

Ở khâu thu và nộp ngân sách đối với hàng nhập khẩu qua bưu chính, cơ quan hải quan có trách nhiệm trừ số tiền thuế phải nộp theo từng tờ khai vào số tiền đã nộp trước. Hằng ngày hoặc định kỳ một tuần một lần, cơ quan hải quan lập chứng từ nộp ngân sách kèm bảng tổng hợp tiền thuế theo mẫu HQ 08-BTH-TT, chi tiết số tờ khai, loại thuế và số tiền đã trừ, để chuyển nộp ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp bưu chính được nhận một bản bảng tổng hợp để đối chiếu khi có yêu cầu.

Đối với doanh nghiệp chuyển phát nhanh sử dụng biên lai, việc phát hành biên lai trả chủ hàng, đăng ký sử dụng, định dạng và xử lý biên lai đã lập phải tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử được Thông tư dẫn chiếu. Doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp với hải quan nơi đăng ký tờ khai để đối chiếu chứng từ thu, nộp ngân sách. Các quy định này làm rõ mối liên hệ giữa số tiền doanh nghiệp nộp thay, nghĩa vụ của từng tờ khai và chứng từ phục vụ đối chiếu.

Đồng bộ hồ sơ và biểu mẫu với quy định chung về hải quan

Thông tư bổ sung quy định về nộp, xác nhận và sử dụng chứng từ thuộc hồ sơ hải quan, hồ sơ thuế; cập nhật yêu cầu đối với người khai hải quan qua hệ thống theo Thông tư số 38/2015/TT-BTC đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 121/2025/TT-BTC. Các chỉ tiêu thông tin khai báo và nội dung được khai bổ sung cũng được cập nhật theo các phụ lục tương ứng.

Về biểu mẫu, bảng kê chi tiết hàng hóa bưu chính được tách thành mẫu HQ 01a-BKCTHH cho hàng nhập khẩu và HQ 01b-BKCTHH cho hàng xuất khẩu. Thông tư bổ sung mẫu HQ 08-BTH-TT về tổng hợp tiền thuế trích từ tài khoản tiền gửi chuyển nộp ngân sách nhà nước; thay thế một số bảng kê, phụ lục của cả bưu chính và chuyển phát nhanh, đồng thời bãi bỏ các mẫu được chỉ rõ trong văn bản. Đây là những nội dung doanh nghiệp cần rà soát khi cập nhật phần mềm và hướng dẫn khai báo nội bộ.

Đối với hàng bưu chính thu gom ở nước ngoài đưa vào Việt Nam để phân loại, chia chọn rồi chuyển tiếp đi quốc tế, thủ tục được dẫn chiếu đến quy định về hàng hóa quá cảnh tại Điều 51a Thông tư số 38/2015/TT-BTC, đã được sửa đổi, bổ sung. Hàng xuất khẩu, nhập khẩu chuyển cửa khẩu qua bưu chính và chuyển phát nhanh thực hiện theo Điều 50, Điều 51 của Thông tư này. Việc cập nhật các dẫn chiếu giúp thống nhất căn cứ xử lý hàng hóa trong quá trình vận chuyển chịu sự giám sát hải quan.

Vai trò, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong triển khai quy định mới

Cơ quan hải quan giữ vai trò tổ chức thực hiện thủ tục, kiểm tra, giám sát hàng hóa và quản lý các khoản thu trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Các nội dung sửa đổi tại Thông tư gắn vai trò này với trách nhiệm cụ thể về phối hợp định danh, xác thực điện tử, xử lý thông tin khai báo và thu, nộp ngân sách nhà nước. Trong khâu kiểm tra, doanh nghiệp phải xuất trình hàng hóa để cơ quan hải quan kiểm tra thực tế khi tờ khai được phân luồng 3. Thông tư cũng cập nhật cách gọi luồng kiểm tra và tên cơ quan, chức danh tại các quy định liên quan để thống nhất việc thực hiện.

Ở cấp tổ chức thực hiện, khoản 2 Điều 4 giao Cục Hải quan trách nhiệm xây dựng Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và ban hành định dạng thông điệp dữ liệu đáp ứng yêu cầu của Thông tư. Đây là nhiệm vụ trực tiếp gắn với khả năng tiếp nhận, xử lý thông tin khai báo theo các chỉ tiêu và biểu mẫu được cập nhật. Việc triển khai cần có sự phối hợp giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp dịch vụ để dữ liệu được truyền, nhận và đối chiếu thống nhất.

Khoản 3 Điều 4 còn quy định: nếu điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định về thời gian giải phóng hàng, Cục Hải quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện bảo đảm đúng điều ước đó. Các vướng mắc phát sinh được phản ánh về Bộ Tài chính qua Cục Hải quan để tổng hợp, hướng dẫn xử lý. Qua đó, Cục Hải quan vừa là cơ quan tổ chức thực hiện các yêu cầu kỹ thuật, nghiệp vụ, vừa là đầu mối tiếp nhận khó khăn trong quá trình áp dụng.

Trước thời điểm Thông tư có hiệu lực ngày 16/11/2026, doanh nghiệp bưu chính và chuyển phát nhanh cần rà soát quy trình phân nhóm hàng, chuẩn bị việc định danh và xác thực điện tử, cập nhật biểu mẫu, phần mềm khai báo và cơ chế đối chiếu tiền thuế. Sự chuẩn bị này, cùng với việc cơ quan hải quan triển khai hệ thống và hướng dẫn nghiệp vụ, tạo điều kiện để các quy định mới được áp dụng thống nhất.

                                                                                                                                                                                                                    Lan Phương