Latest articles

Phân cấp thủ tục hành chính gắn với kết nối số: Bảo đảm thông suốt hoạt động xuất nhập khẩu

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân quyền, phân cấp gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu đã và đang được chuyển từ cơ quan Trung ương về địa phương thực hiện. Cùng với việc thay đổi cơ quan có thẩm quyền giải quyết, yêu cầu đặt ra là các hệ thống thông tin phải được cập nhật đồng bộ, bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ của người dân, doanh nghiệp được thực hiện liên tục, thông suốt.

Trong bối cảnh đó, Cục Hải quan đã chủ động rà soát tình hình phân cấp các thủ tục hành chính của các bộ, ngành thuộc phạm vi Dự án “Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN (giai đoạn 3)”, qua đó kịp thời điều chỉnh phương án triển khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia phù hợp với thẩm quyền giải quyết mới.

Phân cấp mạnh hơn, đưa việc giải quyết thủ tục đến gần người dân, doanh nghiệp

Phân cấp, phân quyền là một trong những nội dung trọng tâm trong quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. Năm 2025, Chính phủ đã ban hành 28 Nghị định về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền, qua đó phân cấp 556 thủ tục hành chính từ Trung ương cho địa phương, tạo hành lang pháp lý để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành chủ động, hiệu quả, liền mạch.

Bước sang năm 2026, tiến trình này tiếp tục được đẩy mạnh. Ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành 08 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của các Bộ, cơ quan. Các phương án này đã xác định 184 thủ tục hành chính được bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa.

Đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu, phạm vi phân cấp liên quan đến nhiều hoạt động thường xuyên của doanh nghiệp như kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm tra chất lượng hàng hóa; quản lý hóa chất; xuất nhập khẩu, quá cảnh; xuất xứ hàng hóa và cấp C/O; dược phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế; phương tiện vận tải đường bộ...

Điều này cho thấy phân cấp không chỉ là sự thay đổi về cơ quan giải quyết thủ tục. Đằng sau đó là yêu cầu tổ chức lại quy trình nghiệp vụ, phân quyền người sử dụng và đặc biệt là điều chỉnh các hệ thống thông tin để bảo đảm doanh nghiệp có thể tiếp tục thực hiện thủ tục thuận lợi khi thẩm quyền được chuyển từ Trung ương về địa phương.

65/188 thủ tục thuộc phạm vi dự án đã được phân cấp về địa phương

Qua khảo sát và làm việc với đầu mối các Bộ, ngành, trong phạm vi Dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia giai đoạn 3, dự kiến triển khai 188 thủ tục hành chính thuộc 09 bộ, ngành phục vụ Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.

Kết quả rà soát của Cục Hải quan cho thấy 65/188 thủ tục, tương đương 34,6%, đã được xác định có phân cấp từ Trung ương cho địa phương. Trong đó, nhóm thủ tục thuộc lĩnh vực đường bộ của Bộ Xây dựng có mức phân cấp lớn, với 23 thủ tục được phân cấp cho địa phương; các thủ tục còn lại tập trung ở những lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động xuất nhập khẩu như kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O, hóa chất, thuốc, thiết bị y tế...

Một điểm đáng chú ý là quá trình phân cấp đang được triển khai trên nền tảng số tương đối rộng. Trong tổng số 188 thủ tục được rà soát, 166 thủ tục, tương đương 88,3%, đã có hệ thống xử lý nghiệp vụ. Trong đó, 62 thủ tục được triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và 104 thủ tục được thực hiện trên hệ thống chuyên ngành hoặc cổng dịch vụ công của các Bộ, ngành; còn 22 thủ tục chưa có hệ thống nghiệp vụ.

Đây là điều kiện quan trọng để việc phân cấp thẩm quyền có thể đi cùng với phân cấp trên môi trường điện tử, hạn chế việc người dân, doanh nghiệp phải thay đổi phương thức thực hiện thủ tục chỉ vì cơ quan giải quyết thay đổi.

Cổng thông tin một cửa Quốc gia được điều chỉnh theo hướng không trùng lặp, không gián đoạn

Trên cơ sở kết quả rà soát, Cục Hải quan đã phối hợp với đầu mối nghiệp vụ, kỹ thuật của các Bộ, ngành để xác định phương án triển khai phù hợp với từng nhóm thủ tục.

Đối với những thủ tục đã triển khai trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, Cổng thông tin một cửa Quốc gia dự kiến chỉ tiếp nhận kết quả giải quyết dưới dạng dữ liệu điện tử phục vụ tra cứu, không xây dựng thêm chức năng tiếp nhận hồ sơ, qua đó tránh trùng lặp giữa các hệ thống.

Đối với thủ tục đã có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, hồ sơ được tiếp nhận trên Cổng thông tin một cửa Quốc gia và chuyển đến hệ thống nghiệp vụ của Bộ, ngành để xử lý; sau đó kết quả được gửi trở lại Cổng thông tin một cửa Quốc gia để trả cho người dân, doanh nghiệp.

Với các thủ tục chưa có hệ thống nghiệp vụ, Cổng thông tin một cửa Quốc gia sẽ hỗ trợ xây dựng chức năng, cấp tài khoản và phân quyền để cán bộ nghiệp vụ của Bộ, ngành thực hiện tiếp nhận, trả kết quả. Việc xử lý hồ sơ, phân cấp và phân quyền nghiệp vụ vẫn do từng bộ, ngành thực hiện theo thẩm quyền.

Cách tiếp cận này giúp phân định rõ vai trò giữa cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục và hạ tầng kết nối, trao đổi dữ liệu, đồng thời hạn chế phát sinh thêm đầu mối, thêm bước thực hiện đối với doanh nghiệp.

Phân cấp nhưng không làm gián đoạn luồng dữ liệu C/O

Thực tế triển khai thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho thấy rõ yêu cầu này. Theo Bộ Công Thương, Thông tư số 26/2026/TT-BCT ngày 20/5/2026 tiếp tục sửa đổi các quy định về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong phạm vi quản lý của Bộ. Từ ngày 01/8/2026, phạm vi thực hiện cấp C/O tại địa phương tiếp tục được mở rộng; Bộ Công Thương thực hiện cấp 12 mẫu C/O theo quy định. Bộ Công Thương cũng đã tổ chức làm việc với các địa phương, doanh nghiệp để xử lý những khó khăn phát sinh trong quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ C/O.

Đối với Cổng thông tin một cửa Quốc gia, việc doanh nghiệp khai, gửi hồ sơ và cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xử lý, quyết định cấp C/O được thực hiện trên Hệ thống cấp C/O do Bộ Công Thương quản lý. Sau khi hoàn thành xử lý, dữ liệu C/O điện tử mẫu D và AK/VK được truyền sang Cổng thông tin một cửa Quốc gia để tiếp tục trao đổi với các đối tác nước ngoài.

Như vậy, việc phân cấp làm thay đổi cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình kết nối và trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa Quốc gia. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm quá trình phân cấp được triển khai mà không tạo thêm thao tác hay làm đứt quãng luồng dữ liệu điện tử phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.

Hàng chục nghìn hồ sơ được tiếp nhận sau khi thay đổi thẩm quyền

Một ví dụ khác là thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu thuộc lĩnh vực nông nghiệp.

Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là văn bản sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Thông tin văn bản được công bố chính thức trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Công báo điện tử.

Để đáp ứng việc thay đổi cơ quan giải quyết, Cục Hải quan đã phối hợp với cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật, bổ sung danh mục cơ quan xử lý trên Cổng thông tin một cửa Quốc gia.

Kết quả, chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 01/9 đến 15/9/2026, Cổng thông tin một cửa Quốc gia đã tiếp nhận và chuyển 25.674 hồ sơ để cơ quan có thẩm quyền xử lý, đồng thời trả kết quả cấp giấy an toàn thực phẩm đối với 8.932 hồ sơ. Việc cập nhật hệ thống đã góp phần đáp ứng yêu cầu phân cấp và xử lý hồ sơ theo thẩm quyền mới.

Phân cấp gắn với dữ liệu - hướng tới phục vụ doanh nghiệp thuận lợi hơn

Kết quả rà soát 188 thủ tục hành chính cho thấy phân cấp thẩm quyền và chuyển đổi số đang có mối quan hệ ngày càng chặt chẽ. Khi một thủ tục được chuyển về địa phương, yêu cầu không chỉ là xác định lại “ai giải quyết”, mà còn phải bảo đảm hệ thống nhận đúng hồ sơ, chuyển đúng cơ quan, phân quyền đúng người xử lý và trả kết quả đúng nơi doanh nghiệp đã thực hiện thủ tục.

Đây cũng phù hợp với định hướng cải cách thủ tục hành chính mà Chính phủ tiếp tục đặt ra tại Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy mạnh cải cách TTHC, góp phần thúc đẩy tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.

Với vai trò đơn vị quản lý, vận hành hạ tầng Cổng thông tin một cửa Quốc gia, Cục Hải quan đang chủ động rà soát từng thủ tục, phối hợp với các Bộ, ngành để cập nhật phương án kỹ thuật phù hợp với thẩm quyền mới; đồng thời xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình kết nối, trao đổi dữ liệu. Kết quả rà soát cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện Dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3.

Như vậy, chủ trương phân cấp, phân quyền không chỉ được cụ thể hóa về mặt tổ chức và thẩm quyền, mà từng bước được “số hóa” trong toàn bộ quy trình thực hiện, hướng đến mục tiêu quan trọng nhất: thủ tục được giải quyết thuận lợi, thông suốt, giảm trùng lặp hệ thống và hạn chế tối đa tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu của doanh nghiệp./.