Latest articles

Đơn giản hóa thủ tục hải quan đối với hàng bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế: Tạo thuận lợi thương mại trong môi trường số

Việc đơn giản hóa thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh quốc tế đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh. Dự thảo Thông tư do Bộ Tài chính xây dựng không chỉ hướng tới cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hóa quy trình nghiệp vụ mà còn góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia hoạt động thương mại quốc tế.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đáp ứng yêu cầu cải cách và chuyển đổi số

Việc xây dựng dự thảo Thông tư không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định pháp lý hiện hành, mà còn là bước cụ thể hóa những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Trước hết, ngành Hải quan đang triển khai mô hình tổ chức mới theo định hướng sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị. Theo các Quyết định của Bộ Tài chính, cơ cấu tổ chức của Cục Hải quan đã được kiện toàn theo mô hình ba cấp, gồm: Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực và Hải quan cửa khẩu hoặc ngoài cửa khẩu. Sự thay đổi này làm phát sinh yêu cầu phải rà soát, cập nhật các quy định liên quan đến tên gọi đơn vị, chức danh và thẩm quyền xử lý thủ tục trong các Thông tư hiện hành.

Bên cạnh yêu cầu về tổ chức bộ máy, dự thảo Thông tư còn được xây dựng trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/01/2025 của Bộ Chính trị tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, giảm tối đa những thủ tục không cần thiết và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Trên tinh thần đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giai đoạn 2025-2026. Đối với lĩnh vực hải quan, yêu cầu này được thể hiện rõ ở việc chuyển mạnh từ phương thức quản lý thủ công sang môi trường điện tử, giảm giấy tờ, giảm tiếp xúc trực tiếp và tăng cường khai thác dữ liệu số trong giải quyết thủ tục hành chính.

Từ những yêu cầu trên, việc sửa đổi, bổ sung các quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế không chỉ là việc cập nhật quy định cho phù hợp với mô hình tổ chức mới, mà còn là bước điều chỉnh quan trọng để xây dựng khuôn khổ pháp lý hiện đại, minh bạch hơn, phù hợp với phương thức quản lý trên môi trường số. Qua đó, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân khi tham gia hoạt động thương mại quốc tế.

Tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn

Qua quá trình triển khai các quy định hiện hành, một số thủ tục đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh vẫn thực hiện bằng hồ sơ giấy hoặc kết hợp giữa hồ sơ giấy và điện tử. Điều này không chỉ làm kéo dài thời gian xử lý thủ tục mà còn làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, mà còn trở thành rào cản đối với yêu cầu xử lý nhanh các lô hàng có số lượng lớn, tần suất giao dịch cao. Bên cạnh đó, tại một số khâu nghiệp vụ, hoạt động giám sát hàng hóa tại kho bãi, địa điểm tập kết và khu vực kiểm tra tập trung vẫn phụ thuộc nhiều vào phương thức quản lý thủ công. Trong khi đó, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới đang đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực xử lý, tăng cường ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu số vừa quản lý hiệu quả, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Ngoài ra, sau khi mô hình tổ chức mới của ngành Hải quan được triển khai, một số quy định về tên gọi đơn vị, chức danh và thẩm quyền xử lý trong các văn bản hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn, ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực hiện của cơ quan quản lý và gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tra cứu, áp dụng quy định và thực hiện thủ tục.

                                                                                                                                                                  Nguồn: Cục Hải quan

Tập trung vào tạo thuận lợi thương mại và số hóa thủ tục hải quan

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo Thông tư là tiếp tục đẩy mạnh thực hiện thủ tục hải quan trên môi trường điện tử. Theo đó, nhiều quy trình được rà soát và điều chỉnh theo hướng giảm sử dụng hồ sơ giấy, hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa người khai hải quan với cơ quan hải quan, đồng thời tăng cường xử lý thông tin trên hệ thống điện tử.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định về xác thực định danh điện tử đối với người khai hải quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ với các nền tảng số đang được triển khai trong hoạt động quản lý nhà nước. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng môi trường thủ tục hành chính hiện đại, minh bạch và an toàn.

Cùng với đó, các quy định liên quan đến khai bổ sung, sử dụng chứng từ điện tử và điều kiện tham gia khai báo trên hệ thống được rà soát, sửa đổi theo hướng thống nhất với hệ thống pháp luật hải quan hiện hành. Việc hoàn thiện các quy định này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện thủ tục thuận lợi hơn, giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ, hạn chế phát sinh giấy tờ và chủ động hơn trong quá trình thông quan hàng hóa.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bưu chính, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử xuyên biên giới, việc mở rộng áp dụng thủ tục điện tử được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu giao nhận nhanh trong môi trường kinh doanh số.

Cắt giảm thủ tục, tăng tính thống nhất trong thực thi

Dự thảo Thông tư hướng tới mục tiêu đơn giản hóa hệ thống quy định thông qua việc rà soát, loại bỏ những nội dung đã được quy định đầy đủ tại các văn bản pháp luật hiện hành. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần giảm chồng chéo, trùng lặp trong hệ thống văn bản mà còn giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình tra cứu và áp dụng quy định pháp luật.

Một số nội dung liên quan đến hàng hóa quá cảnh, hàng hóa chuyển cửa khẩu được dẫn chiếu thực hiện theo quy định chung hiện hành thay vì quy định riêng tại Thông tư. Việc sửa đổi theo hướng thống nhất này giúp hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các loại hình hàng hóa, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Song song với đó, nhiều biểu mẫu, phụ lục không còn phù hợp với phương thức xử lý điện tử cũng được rà soát để sửa đổi hoặc bãi bỏ. Việc tinh gọn hồ sơ và chuẩn hóa quy trình thực hiện sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian xử lý thủ tục và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, việc đơn giản hóa và thống nhất hóa các quy định không chỉ giúp giảm gánh nặng thủ tục hành chính mà còn nâng cao khả năng dự báo, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Hướng tới môi trường thông quan minh bạch, hiệu quả hơn

Bên cạnh các nội dung mang tính cải cách thủ tục, dự thảo còn tập trung xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thực hiện. Một số quy định được làm rõ nhằm thống nhất cách hiểu giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, hạn chế phát sinh tranh luận hoặc cách áp dụng khác nhau trong quá trình thực hiện.

Các nội dung liên quan đến hàng hóa thuộc diện miễn kiểm tra chuyên ngành, thủ tục thu nộp thuế, phí, lệ phí và một số nghiệp vụ hải quan khác cũng được rà soát để bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Việc hoàn thiện các quy định này không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo của chính sách mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa qua dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh quốc tế.

Đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình phát triển thương mại hiện đại

Có thể thấy, dự thảo Thông tư không đơn thuần là việc sửa đổi kỹ thuật đối với các quy định hiện hành mà còn phản ánh định hướng nhất quán của Bộ Tài chính và ngành Hải quan trong xây dựng môi trường quản lý hiện đại, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Thông qua việc đẩy mạnh số hóa thủ tục, cắt giảm hồ sơ giấy, chuẩn hóa quy trình và xử lý các vướng mắc từ thực tiễn, dự thảo được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời giảm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, việc hoàn thiện các quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thương mại số, logistics hiện đại và hội nhập kinh tế quốc tế.

                                                                                                                                                                                                                        Thu Huyền