Latest articles

Đổi mới thực chất cải cách thủ tục hành chính, tạo động lực cho tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 – 2030

Ngày 31/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 258/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030. Đây là văn bản có ý nghĩa quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc đổi mới toàn diện phương thức quản lý, cắt giảm rào cản hành chính, khơi thông nguồn lực phát triển và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cải cách thủ tục hành chính - động lực quan trọng cho phát triển

Trong những năm qua, cải cách thủ tục hành chính luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả. Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về cải cách không chỉ dừng lại ở việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, mà còn phải tạo chuyển biến căn bản trong phương thức phục vụ, phương thức quản lý và chất lượng điều hành.

Nghị quyết số 258/NQ-CP được ban hành trong bối cảnh Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc triển khai các nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính theo Kết luận số 18-KL/TW. Điều này thể hiện rõ trong hơn một tháng, từ ngày 15/4/2026 đến ngày 19/5/2026, Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ cũng ban hành 21 thông tư để thực hiện phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Kết quả đến tháng 6/2026 cho thấy những chuyển động rất rõ nét. So với thời điểm ngày 13/4/2026, số lượng thủ tục hành chính cấp Bộ đã giảm 743 thủ tục, từ 2.338 xuống còn 1.595 thủ tục. Tỷ lệ thủ tục hành chính cấp Bộ chỉ còn 27,4% so với tổng số thủ tục hành chính. Cùng với đó, đã cắt giảm 56/198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, sửa đổi 14 ngành, nghề; cắt giảm 697 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 673 thủ tục hành chính và cắt giảm 1.754 điều kiện kinh doanh. Những kết quả này góp phần giảm 53% thời gian thực hiện thủ tục hành chính, giảm 54,6% chi phí tuân thủ so với năm 2024.

Đáng chú ý, 11 Nghị quyết nêu trên đã góp phần cắt giảm chi phí tuân thủ khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Đây là kết quả có ý nghĩa thiết thực, bởi cải cách thủ tục hành chính không chỉ là yêu cầu nội bộ của cơ quan nhà nước, mà trực tiếp tác động đến chi phí, thời gian, cơ hội kinh doanh và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Giai đoạn bản lề hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Nghị quyết số 258/NQ-CP xác định giai đoạn 2026 - 2030 là giai đoạn bản lề trong lộ trình thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là giai đoạn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng thể chế, năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản trị công. Trong bối cảnh đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và là một trong những động lực quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giải phóng sức sản xuất, huy động các nguồn lực xã hội và tạo dư địa cho phát triển nhanh, bền vững.

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là cải cách phải thực chất, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể và thước đo của chất lượng phục vụ. Cải cách không chỉ nhằm làm cho thủ tục “ít hơn”, “nhanh hơn”, mà còn phải hướng đến một nền hành chính chủ động, minh bạch, dựa trên dữ liệu, phục vụ và kiến tạo phát triển.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn cải cách thủ tục hành chính với chuyển đổi số và xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại. Điều này cho thấy cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ của cả hệ thống hành chính, gắn với trách nhiệm người đứng đầu và kết quả thực thi của từng cơ quan, đơn vị.

Đổi mới tư duy: từ kiểm soát thủ tục sang kiểm soát chi phí tuân thủ

Một điểm mới, có tính định hướng mạnh mẽ trong Nghị quyết số 258/NQ-CP là yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và kiểm soát thủ tục hành chính. Theo đó, việc cải cách phải chuyển từ “kiểm soát thủ tục” sang “kiểm soát chi phí tuân thủ”; từ “kiểm soát hồ sơ” sang “kiểm soát dựa trên dữ liệu”; từ “quản lý - tiền kiểm” sang “phục vụ - hậu kiểm” dựa trên quản trị rủi ro và mức độ tuân thủ.

Đây là sự thay đổi có ý nghĩa căn bản trong tư duy quản lý nhà nước. Chuyển từ chỉ xem xét một thủ tục có bao nhiêu thành phần hồ sơ, bao nhiêu bước xử lý sang cơ quan nhà nước cần đánh giá sâu hơn về chi phí mà người dân, doanh nghiệp phải bỏ ra để tuân thủ. Chuyển từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình nhiều giấy tờ sang cơ quan hành chính phải tăng cường khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu đã có. Chuyển từ kiểm soát trước bằng nhiều tầng nấc cấp phép sang quản lý cần chuyển mạnh sang hậu kiểm, dựa trên dữ liệu, rủi ro và mức độ tuân thủ thực tế.

Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số, xã hội số. Khi dữ liệu trở thành nền tảng của quản lý, người dân và doanh nghiệp sẽ được giảm đáng kể gánh nặng giấy tờ, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí không cần thiết. Đồng thời, cơ quan nhà nước cũng có thêm công cụ để nâng cao hiệu quả quản lý.

Những mục tiêu cụ thể, rõ lộ trình

Nghị quyết số 258/NQ-CP đặt ra mục tiêu tổng quát là đổi mới thực chất, toàn diện công tác cải cách thủ tục hành chính; trọng tâm là cắt giảm, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; chuyển đổi thành công phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản trị rủi ro; tăng cường kiểm soát thực thi dựa trên dữ liệu theo thời gian thực và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Về mục tiêu cụ thể, Nghị quyết yêu cầu bảo đảm không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không cần thiết so với kết quả phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa đã thực hiện tại 11 Nghị quyết của Chính phủ. Đây là yêu cầu rất quan trọng nhằm bảo đảm kết quả cải cách không bị “tái phức tạp hóa” trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách mới.

Đến năm 2027, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện phải được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính phải được số hóa và tái sử dụng dữ liệu. Đồng thời, cơ quan nhà nước không yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp thành phần hồ sơ, giấy tờ, thông tin mà các thông tin đó đã có trong cơ sở dữ liệu được cơ quan có thẩm quyền công bố, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có yêu cầu khác.

Đến năm 2030, 100% dịch vụ công thiết yếu được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công; 100% dịch vụ công được cung cấp chủ động khi đã bảo đảm điều kiện về dữ liệu và hạ tầng số. Cùng với đó, đến năm 2027, 100% thủ tục hành chính nội bộ giữa các cơ quan hành chính nhà nước đủ điều kiện được thực hiện trên môi trường điện tử; 100% chế độ báo cáo của doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện điện tử.

Nghị quyết cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, Chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước trong giải quyết thủ tục hành chính đạt tối thiểu 95%; 100% phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính được tiếp nhận, xử lý và công khai kết quả đúng hạn. Đây là thước đo quan trọng, thể hiện tinh thần lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm chuẩn mực đánh giá chất lượng cải cách.

Dữ liệu là nền tảng, Cổng Dịch vụ công quốc gia là “một cửa số” của quốc gia

Một trong những thông điệp nổi bật của Nghị quyết số 258/NQ-CP là đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính, lấy dữ liệu làm nền tảng. Các Bộ, ngành, địa phương được yêu cầu tập trung số hóa toàn diện, liên thông dữ liệu, thực hiện dịch vụ công chủ động, lấy thời gian và chi phí của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Việc thay thế hoặc cắt giảm thành phần hồ sơ trong thủ tục hành chính phải được thực hiện theo mức độ hoàn thành và vận hành của các cơ sở dữ liệu; chuẩn hóa, công bố quy trình nội bộ, quy trình điện tử, tích hợp trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung và Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đặc biệt, Nghị quyết đặt mục tiêu vận hành thông suốt, hiệu quả Cổng Dịch vụ công quốc gia, trở thành “một cửa số” của quốc gia. Đây là định hướng có ý nghĩa lớn trong việc hình thành môi trường giao dịch hành chính thống nhất, thuận tiện, minh bạch, giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục mọi lúc, mọi nơi, giảm phụ thuộc vào địa giới hành chính, giảm tiếp xúc trực tiếp và giảm chi phí xã hội.

Phân cấp phải đi đôi với nguồn lực và năng lực thực thi

Cải cách thủ tục hành chính không thể tách rời yêu cầu phân cấp, phân quyền. Nghị quyết yêu cầu rà soát, thực hiện việc phân cấp, ủy quyền giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm phù hợp với định hướng phân cấp, ủy quyền theo nguyên tắc người đứng đầu bộ, ngành, địa phương chủ động điều chỉnh, phân bổ biên chế và nguồn lực tài chính giữa các đơn vị, địa bàn theo quy mô, khối lượng hồ sơ thực tế.

Đây là yêu cầu thiết thực, phân cấp chỉ phát huy hiệu quả khi cấp được giao thẩm quyền có đủ điều kiện để thực hiện. Nếu chỉ chuyển thẩm quyền mà không bảo đảm nhân lực, hạ tầng, quy trình và năng lực chuyên môn, việc giải quyết thủ tục có thể phát sinh chậm trễ, lúng túng hoặc không thống nhất. Vì vậy, Nghị quyết đặt ra yêu cầu phân bổ, bố trí nguồn lực giải quyết thủ tục hành chính đã được phân quyền, phân cấp theo địa phương, bảo đảm thông suốt, không xảy ra gián đoạn, chậm trễ.

Đối với các địa phương, Nghị quyết yêu cầu nghiên cứu, xây dựng kế hoạch và triển khai mạng lưới Kiosk dịch vụ công thông minh tại các khu vực công cộng, trung tâm hành chính; đồng thời yêu cầu tích hợp công nghệ xác thực sinh trắc học, đọc thẻ căn cước công dân gắn chip đồng bộ với nền tảng VNeID, hỗ trợ người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, dễ dàng tiếp cận và hoàn thành thủ tục hành chính không dùng tiền mặt.

Tăng cường giám sát, lấy phản hồi xã hội làm động lực cải cách

Nghị quyết số 258/NQ-CP cũng nhấn mạnh việc gắn kiểm soát thủ tục hành chính với hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thực hiện. Các Bộ, ngành, địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện thủ tục hành chính tại cơ quan, đơn vị trực thuộc; kịp thời phát hiện, xử lý tình trạng phát sinh thêm thành phần hồ sơ, yêu cầu hoặc quy trình giải quyết ngoài quy định.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu tăng cường tuyên truyền, huy động sự tham gia thực chất của người dân và doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời của thủ tục hành chính, từ khâu thiết kế, ban hành đến thực thi, giám sát và đánh giá. Phản hồi của người dân, doanh nghiệp là thước đo quan trọng của hiệu quả cải cách; đồng thời là kênh thông tin trực tiếp giúp cơ quan nhà nước nhận diện điểm nghẽn, bất cập, khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục.

Nghị quyết cũng giao nhiệm vụ phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng pháp luật, cơ chế, chính sách của doanh nghiệp, người dân. Khuyến khích phối hợp tổ chức đối thoại để kịp thời nắm bắt phản ánh chính sách; từ đó thúc đẩy đổi mới tiếp nhận thông tin, phản ánh của doanh nghiệp, nhà đầu tư về những vướng mắc trong cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trách nhiệm rõ hơn, hành động quyết liệt hơn

Để bảo đảm Nghị quyết đi vào thực tiễn, Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xác định cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm ưu tiên; trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện. Trước ngày 01/10/2026, các bộ, ngành, địa phương phải xây dựng, ban hành văn bản phân công triển khai thực hiện Nghị quyết, trong đó xác định cụ thể mục tiêu, nhiệm vụ, tiến độ, dự kiến kết quả và đơn vị chủ trì thực hiện.

Bộ Tư pháp được giao theo dõi, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện Nghị quyết, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tại phiên họp Chính phủ thường kỳ. Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ được giao tăng cường vai trò tham mưu, đề xuất sáng kiến cải cách về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và đánh giá độc lập về kết quả cải cách.

Hướng tới nền hành chính phục vụ, hiện đại, minh bạch

Nghị quyết số 258/NQ-CP là bước tiếp nối quan trọng trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, tốc độ và tính thực chất của cải cách. Cải cách không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật trong xử lý hồ sơ, mà là quá trình đổi mới phương thức vận hành của nền hành chính, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ giấy tờ sang dữ liệu, từ bị động tiếp nhận sang chủ động cung cấp dịch vụ.

Khi thủ tục hành chính được đơn giản hóa, dữ liệu được kết nối, dịch vụ công được cung cấp trực tuyến toàn trình, người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện để tiết kiệm thời gian, chi phí, tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh và sáng tạo. Đồng thời, cơ quan nhà nước cũng có điều kiện nâng cao hiệu quả quản lý, tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ.

Với tinh thần cải cách thực chất, hành động quyết liệt, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, Nghị quyết số 258/NQ-CP được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2026 - 2030; góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, giải phóng sức sản xuất và tạo động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn mới./.